Asielzoekers moeten kamp opbreken – niet voor het eerst

De gemeenteraad van Amsterdam is het met de burgemeester eens dat asielzoekers niet langer in een tentenkamp mogen bivakkeren.

1 Wordt het tentenkamp in Amsterdam ontruimd?

Ja, het kamp in Amsterdam-Osdorp waar sinds september tientallen uitgeprocedeerde asielzoekers protesteren wordt ontruimd – tenzij de rechter dat verbiedt. Burgemeester Eberhard van der Laan kreeg gisteren in de gemeenteraad steun voor zijn plan. Woensdag schreef hij dat hij zich beraadde op „een zorgvuldige vorm om de demonstratie in deze omvang en op deze locatie te beëindigen”. Die zorgvuldigheid houdt in dat de asielzoekers van hem de tijd krijgen zich tot de rechter te wenden om te pleiten voor hun recht op demonstratie op deze plek. Een van de advocaten van de tentbewoners heeft gisteren aangekondigd dat inderdaad te zullen doen.

2 Waarom moeten de asielzoekers hun kamp verlaten?

De burgemeester en de gemeenteraad waren het er gisteren over eens dat de situatie in het kamp bij een leegstaande school onhoudbaar wordt. Het aantal bewoners is in een maand tijd meer dan verdubbeld naar ruim 80. Dit ondanks de eerdere eis van de burgemeester dat er niet meer dan zestig mensen mogen verblijven. De asielzoekers leven, ook naar eigen zeggen, onder aanzienlijke stress, door de kou en de onzekerheid over hun situatie.

3 Waar moeten de bewoners dan naartoe?

Als het kamp wordt ontruimd, zal het voor sommige bewoners niet de eerste keer zijn dat zij moeten opbreken.

In het afgelopen jaar hebben uitgeprocedeerde asielzoekers tegen hun uitzetting betoogd door tenten op te slaan in Ter Apel, Den Bosch, Zwolle en Sellingen. In Ter Apel werd het kamp ontruimd voordat de rechter zich over de manifestatie had kunnen uitspreken. Op dit moment staat er ook een kamp met veertig asielzoekers in Den Haag.

De bewoners van het kamp in Amsterdam zijn vrijwel allemaal afkomstig uit Afrika. Hun asielprocedures zijn door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) afgesloten. Zij hebben geen recht op een verblijfsvergunning en moeten Nederland dus verlaten.

4 Waarom doen ze dat niet, maar demonstreren ze?

De tentenkampen zijn juist demonstraties tegen het Nederlandse asielbeleid. De asielzoekers voeren aan dat de onveilige situatie in hun landen van herkomst terugkeer onmogelijk maakt. De overheid baseert zich voor het immigratiebeleid op rapportages van Buitenlandse Zaken, dat de veiligheid in landen beoordeelt. Zo begon de demonstratie in Ter Apel nadat was besloten dat Irakese asielzoeker terug konden. Sinds vorige maand is er nog een argument voor protest bijgekomen: het voornemen van het nieuwe kabinet om illegaal verblijf in Nederland strafbaar te stellen.

5 Is de gemeente niet gevoelig voor het argument dat de bewoners vluchtelingen zijn?

Burgemeester Van der Laan beschouwt dit kamp nadrukkelijk als manifestatie, niet als onderdak. Amsterdam kan, net zo min als de andere gemeenten, een rol spelen in wat de kampbewoners vragen: het voorkomen van hun uitzetting.

In 2007 spraken de Vereniging Nederlandse Gemeenten en het Rijk af dat gemeenten geen noodopvang meer zouden bieden aan asielzoekers. Omdat er toen een generaal pardon kwam, ging het Rijk ervan uit dat de opvang niet meer nodig zou zijn. Van der Laan zei gisteren ook dat „Den Haag heel erg kwaad zou worden’’ als Amsterdam een gebouw zoekt waar deze groep kan verblijven, zoals de demonstranten en de fractie van collegepartij GroenLinks hadden voorgesteld.