Column

Wie mag op de Nachtwacht vooraan?

In een nieuw Gouden Boekje wordt De Nachtwacht van Rembrandt tot leven gewekt.

Wie mocht de hoofdrol spelen? De meisjes uit groep 4a van de Basisschool Oostelijke Eilanden uit Amsterdam wilden allemaal wel Niesje zijn. De oplossing: drie kinderen mochten haar spelen, allemaal tegelijk.

Niesje is het onbekende meisje met de gouden jurk op „het mooiste en beroemdste schilderij ter wereld”, vertelt schrijver Jan Paul Schutten. Hij heeft het over het schilderij De Nachtwacht van Rembrandt uit de zeventiende eeuw. Schutten en tekenaar Martijn van der Linden hebben een boekje over Niesje en het schilderij gemaakt. Dinsdagavond was er in het Rijksmuseum, waar het beroemde schilderij hangt, een feest om te vieren dat het boekje verschenen was. De kinderen uit groep 4a mochten een toneelstukje opvoeren: ze speelden het verhaal van het boekje.

Niesje leeft in de tijd van de schilder Rembrandt en de schutters die op het schilderij staan. Wat schutters zijn weten de kinderen van groep 4a wel. „Het is een soort oude politie”, zegt een jongetje, even voor het toneelstuk begint. „Schutters zorgden dat het veilig was in de stad”, weet een meisje. De schutters maken zich in Het meisje met de gouden jurk klaar voor het portret dat de schilder Rembrandt van hen gaat maken.

Maar wie mag er vooraan staan? Daar kissebissen de mannen over. „Die schutters waren best irritante mannen”, vertelt Schutten. „Banninck Cocq is de man die op het schilderij vooraan staat, met de rode sjerp. Hij was met een rijke vrouw getrouwd zodat iedereen hem belangrijk vond.”

Er is op het schilderij ook een mooie plek voor een mysterieus meisje in een prachtige jurk. Ze is de enige van wie we geen naam weten. Helemaal niets is er over haar bekend. „Aan haar jurk hangt een dode kip – dat is ook best gek”, vertelt Schutten. „Deze schutters hadden de bijnaam ‘kloveniers’. Daarin zit het woord kluif, en op een kip kun je kluiven. Maar dat is maar één verhaal, we kunnen eigenlijk alleen raden.”

In het boek noemde Schutten het meisje Niesje, „een mooie oud-Amsterdamse naam”, en in het Rijksmuseum kwam zij tot leven, in het toneelstukje van de kinderen.

Acteur Ton Meijer, die het verhaal voorlas, vertelde dat ze in totaal „twee uur en een kwartier” gerepeteerd hadden. De achtergrond van het toneel was het echte schilderij, De Nachtwacht – maar dat was even wat minder belangrijk. Nu stonden de kinderen vooraan.

Jan Paul Schutten & Martijn van der Linden: ‘Het meisje met de gouden jurk’. Rubinstein, 30 blz. €6,50