Symfonische hofmakerij

klassiekDallas Symphony Orchestra/ Jaap van Zweden: Tchaikovsky, Beethoven ****

Nu alle aandacht is gericht op de Verenigde Staten, rijst ook de vraag: hoe is het eigenlijk met dirigent Jaap van Zweden in Dallas? In maart staat hij met zijn Texaanse orkest in het Concertgebouw, maar tot die tijd moeten we afgaan op de kritieken (lyrisch, al valt sommigen Van Zwedens voorkeur voor het uitvergroten van tempi op) en op de cd-opnames van het orkest, die sinds deze herfst ook wereldwijd worden gedistribueerd.

Op het label The Dallas Symphony Orchestra Live verschenen tot nu toe vier cd’s met Van Zweden, waarbij de nadruk lag op werk van Tsjaikovski en Beethoven.

Die repertoirekeuze getuigt van zelfinzicht. Van Zwedens kracht als dirigent is veelvormig, maar om zijn wolfsneus voor spanningsopbouw en het genereren van opwinding kun je in geen geval heen. Tsjaikovski biedt daartoe rijke kansen. Neem het Capriccio Italien, dat begint met pralende maar exacte koperblazers, gevolgd door diep in de snaar treurende strijkers. Het middendeel, met het beroemde walsje, etaleert wufte lichtvoetigheid. En dat is dan nog maar een toetje na een grootse Vijfde symfonie, gespeeld met effectvol ingehouden spanning en vol introverte triestheid in het Andante cantabile. Ook in de Vierde symfonie met een beeldend gespeeld openingsdeel en lekker jachtig Scherzo, bewijst Van Zweden dat hij een orkest van wereldklasse aanvoert.

De Vijfde en Zevende symfonie van Beethoven stellen andere eisen, maar ook hier staat Van Zweden garant voor opwinding – zij het gepaard aan nog iets met minder finesse. De opnamen zijn van 2007 – uit de hofmaakfase tussen dirigent en zijn orkest. Verwacht van Van Zwedens Beethoven geen felle helderheid zoals Jan Willem de Vriend recent bereikte met het Nederlands Symfonie Orkest; het ‘noodlotsmotief’ klopt hier met eeltige vuist aan de deur. In de ontwikkeling van de motieven hoor je bij Van Zweden wel degelijk ontwikkeld stijlbewustzijn, maar het sonoor laten uitklinken van muzikale frasen heeft de hoogste prioriteit. Frisheid schuilt vooral in de sensualiteit van de klank. In Tsjaikovski hoor je vervolgens hoe Van Zweden zijn orkest sindsdien heeft gedisciplineerd – terwijl het vuur van het eerste uur óók is blijven branden.Mischa Spel

    • Mischa Spel