Rutte en Samsom negeerden advies Opstelten over wietpas

Engelse bezoekers roken vrijdag binnen en buiten bij Coffeeshop Green House in de Amsterdamse Warmoestraat. Foto ANP / Koen Suyk

Minister Opstelten van Justitie en Veiligheid heeft tijdens de formatie gewaarschuwd voor problemen bij afschaffing van de wietpas. Dat advies is genegeerd door coalitieonderhandelaars Rutte (VVD) en Samsom (PvdA) . Hierdoor dreigt een “juridisch kwetsbare” situatie, blijkt uit formatiestukken die zijn vrijgegeven.

De informateurs vroegen het ministerie of toegang tot coffeeshops voortaan geregeld kon worden met de invoering van een identificatieplicht voor inwoners van Nederland. Met dat ingezetenencriterium zou de fel bekritiseerde wietpas en verplichte registratie voor coffeeshopbezoekers verdwijnen.

Die mogelijkheid bestaat, aldus het ministerie in een door Opstelten ondertekend advies. Maar hij waarschuwt: “het ingezetenencriterium kan alleen landelijk worden toegepast. Met andere woorden: er is geen keuzevrijheid voor gemeenten.”

Regeerakkoord biedt ruimte voor ‘lokaal maatwerk’

Opmerkelijk genoeg biedt het regeerakkoord juist ruimte voor “lokaal maatwerk”. Na het lezen van het akkoord stelde de Amsterdamse burgemeester Van der Laan dat toeristen in zijn stad gewoon naar de coffeeshop mogen blijven gaan. Andere burgemeesters waaronder Wolfsen van Utrecht volgden zijn voorbeeld.

Rutte en Samsom nemen wel het advies over om coffeeshopbezoekers naast een legitimatiebewijs ook een uittreksel uit het bevolkingsregister te laten tonen. Maar ook daar geldt de context van lokaal maatwerk.

‘Onwenselijk en juridisch kwetsbaar’

Diverse gemeenten gaven sindsdien aan dat zij het uittreksel niet verplicht stellen. “Onwenselijk en juridisch kwetsbaar”, stelt het ministerie over dat scenario. Een Nederlander die in België woont, krijgt dan wel toegang tot de coffeeshop en daarmee verdwijnt het ingezetenenprincipe.

“Het klopt wat in de brief staat”, zegt een woordvoerder van Opstelten tegenover NRC Handelsblad. Ze wil verder niet op de brief ingaan en zegt dat het nieuwe beleid nog moet worden uitgewerkt.

Flinke onrust rond coffeeshopbeleid

Sinds de invoering van de wietpas op 1 mei in het zuiden van het land heerst er flinke onrust rond het coffeeshopbeleid. Het lijkt er niet op dat het regeerakkoord die onrust wegneemt. Zo ligt het in de lijn der verwachting dat coffeeshops die zich ongelijk behandeld voelen de brief van het ministerie straks gebruiken in rechtszaken tegen hun gemeente of de Rijksoverheid.

Opstelten gaat straks beleid uitvoeren waar experts van zijn ministerie en hijzelf een maand geleden nog voor waarschuwden.