Republikeinen trekken tegengestelde lessen uit verlies

Radicale Republikeinen willen na de nederlaag van Mitt Romney de strijd tegen Obama opvoeren. De leiding van de partij wil juist een andere koers.

HOBOKEN, NJ - NOVEMBER 04: New Jersey Governor Chris Christie speaks at a joint press conference on November 4, 2012 in Hoboken, New Jersey. As New Jersey continues to clean up from Superstorm Sandy, worries are now growing for a new storm set to hit the state on November 7th. Andrew Burton/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

Een paar uur nadat president Barack Obama zijn overwinningstoespraak had gehouden, zette de conservatieve denktank Heritage Foundation in Washington een dramatisch filmpje online. „Het is oorlog”, zegt Michael Needham, een leider van de denktank, ondersteund door onheilspellende muziek en beelden van vervallen huizen, donkere wolken, een foetus, paniek op de beurs, militairen en een huilend kind. „De oorlog gaat om het redden van de natie. (..) De herverkiezing van Obama is een enorme nederlaag. Maar we geven ons niet gewonnen.”

De Heritage Foundation vormt de intellectuele basis van de conservatieve vleugel in de Republikeinse Partij. Hier wordt een dag na het verlies van Mitt Romney gekozen voor een strijdbare houding. Er is een actiecomité opgericht, waar bezorgde conservatieven beloven „terug te vechten” tegen de agenda van Obama. De verklaring werd binnen een paar uur door zesduizend conservatieven ondertekend.

De zege van Obama op Romney heeft de Republikeinen teruggeworpen op zichzelf. We gaan een periode van reflectie en bezinning in de partij tegemoet, zei de vooraanstaande Texaanse senator John Cornyn gisteren. Het ongeloof over het gemak waarmee Romney werd verpletterd, is groot in alle vleugels van de partij. „Een economie die nauwelijks groeit, een zorgstelsel dat niet populair is, en toch is Obama herkozen”, vat Elliott Griffin, leider van de Tea Party in Texas, de verbijstering gisteren telefonisch samen. „We moeten dringend bij onszelf te rade gaan.”

De Republikeinen gingen de strijd met Obama aan met een relatief gematigde kandidaat, maar zelfs voor hem vielen de zwevende kiezers niet. De Republikeinen wisten de steun van lager opgeleide, blanke, manlijke kiezers te winnen. Vooral op het platteland en in strikt-Republikeinse staten in het midden van het land was de steun zelfs groter dan in 2008. Maar deze groep wordt steeds minder belangrijk. Latino’s, Afro-Amerikanen en hoger opgeleide vrouwen stemden zo massaal op Barack Obama dat de traditionele achterban van de Grand Old Party niet meer toereikend is.

Tegelijkertijd drijft de partij van die kiezers weg, en zet ze koers naar rechts. Conservatieve stromingen als de Tea Party maken op lager niveau de dienst uit. Harde taal over migranten dreef de latino-kiezer in de armen van Obama. Uitspraken over abortus van conservatieve Republikeinen deden hetzelfde met de vrouwen. Afro-Amerikanen hebben nooit massaal Republikeins gestemd.

De demografie werkt in het nadeel van de partij. Kiezers zijn steeds minder kerkelijk: 40 procent van het electoraat is al seculier. Kiezers trekken naar de steden, zeker in ‘swing states’ als Virginia en North-Carolina. Stedelijke gebieden groeien daar, terwijl het platteland leegloopt. Door de migratie van met name Mexicanen in het zuiden, veranderen typische Republikeinse staten als Mississippi en Alabama langzaam van kleur.

Voor de partij dreigt een marginalisatie, zei John Weaver gisteren, een voormalige campagnestrateeg van John McCain. „We kunnen een krimpende regionale partij worden, van middelbare blanke mannen. We kunnen ook vechten om een nationale bestuurderspartij te worden.”

Weaver zei tegen The New York Times dat de partij snel een plan moet vinden om de groep latino-kiezers te bereiken, het liefst met een gematigder boodschap. Zijn betoog vindt weerklank onder het oude establishment, dat bestaat uit oudere senatoren en partijprominenten.

In Washington vinden veel Republikeinen dat de partij zich gematigder moet opstellen. De keiharde oppositie tegen Obama vanaf 2010, toen het Huis van Afgevaardigden werd gewonnen met vooral radicale Afgevaardigden, heeft de partij bij kiezers geen goed gedaan. Een eerste signaal van een andere koers werd gisteren gegeven door John Boehner, voorzitter van het Huis van Afgevaardigden. Hij zei snel met Democraten een oplossing te willen bedenken voor een pakket aan bezuinigingen en belastingverhogingen dat per 1 januari van kracht wordt als beide partijen het oneens blijven.

De radicale partijvleugel heeft een tegengesteld verhaal. Het filmpje van de Heritage Foundation verwoordt precies de stemming in de rechtervleugel: we moeten terugvechten tegen de Democraten, en ideologisch nog zuiverder op de graat zijn. Ze hebben een argument: Mitt Romney.

Elliott Griffin, van de Tea Party in Texas, is voor deze strategie. „We hebben het met Romney geprobeerd, een gematigde kandidaat. Dat was een mislukking. Hij voerde veel te voorzichtig campagne. We redden het alleen als we een duidelijke, scherpe ideologie hebben. Een nieuwe Romney zou een ramp zijn.”

Griffin zegt de Republikeinen in alles de tegenpool van de Democraten moeten worden, zodat er te kiezen valt. „Wij zijn tegen belastingen, tegen een grote overheid, tegen abortus. Dat kunnen we uitleggen, en dat moeten we beter doen.” Griffin zegt dat een radicale boodschap niet alleen aanslaat bij ‘boze blanke mannen’. In Texas is Ted Cruz gekozen als senator. Hij is een zoon van Cubaanse migranten, geldt als een rijzende ster in de partij, en werd hartstochtelijk door de Tea Party gesteund. „Cruz kan stemmen winnen: hier won hij met 60 procent. Ook sommige migranten stemden op hem. Die winst haalde hij niet met een gematigd verhaal. Hij strijdt compromisloos tegen belastingen.”

Toch werden tijdens de Congresverkiezingen juist veel van de radicaalste Republikeinen weggestemd. Afgevaardigde Allen West, een voorman van de Tea Party, haalde het niet in Florida. Todd Akin en Richard Mourdock verloren hun race om de Senaat na opmerkingen over verkrachting. Michele Bachmann, de hoop van de Tea Party, won met pijn en moeite haar Congreszetel in Minnesota.

De Republikeinen deden afgelopen zomer, tijdens de conventie in Tampa, hun best nieuwe kiezersgroepen te vinden. Migrantenkinderen als Marco Rubio en Susana Martinez kregen het podium. Maar hoe verder de partij naar rechts opschuift, des te lastiger worden Spaanstalige kiezers bereikt. Latino’s maken nu al 39 procent van het electoraat in het diep-Republikeinse Texas uit, samen met zwarten vormen ze sinds kort zelfs een meerderheid.

De enige prominente Republikein die al jaren probeert het partijstandpunt ten aanzien van latino’s te matigen, is Jeb Bush. De oud-gouverneur van Florida en broer van George W. Bush is getrouwd met een Mexicaanse en wordt vaak genoemd als presidentskandidaat voor 2016. Hij is bezig aan een boek, waarin hij zegt dat de partij juist voor méér immigratie moet zijn. Alleen dan, zegt Bush, kan de partij wat meer latino-steun krijgen. Gebeurt dit niet, dan zal het conservatieve zuiden van het land steeds Democratischer worden.