Ook in Amerika moeten bruggen worden geslagen

De herverkiezing van Barack Obama is meer dan een overwinning van zijn moderne en scherpe campagnestrategie op de traditionelere tactiek van Mitt Romney. Zijn zege weerspiegelt ook de structurele veranderingen die zich in Amerika gestaag, maar onweerstaanbaar aftekenen.

Amerika is niet meer gebaseerd op de blanke, vooral door mannen gedomineerde, middengroepen die het land zo lang zijn gezicht gaven. Ook vrouwen, Afro-Amerikanen, hispanics en jongeren eisen allengs luider een rol op.

Aan deze veelzijdige electorale coalitie heeft Obama de zege te danken. De campagne was ook op deze ‘regenboog’ afgestemd. Met behulp van computertechnieken, zoals datamining en ‘micromarketing’ via de sociale media wisten de Democraten deze ‘identiteiten’ opnieuw te bereiken. Het oogde minder spectaculair dan de ‘hope’ in 2008, maar de boodschap ‘four more years’ drong wel door.

Dat Obama zo de scepsis over zijn moeizame eerste termijn wist terug te dringen, is op zichzelf al opmerkelijk. Sinds de jaren dertig gold in de VS de electorale logica dat een president niet wordt herkozen als hij niet kan bogen op een robuuste economische groei. Dat kon Obama dit jaar niet. En daaraan ontleende Romney zijn zelfvertrouwen. Maar vannacht bleek dat de Republikeinen zich rijk hadden gerekend met de oudere, blanke middenklassen in de suburbane districten. Ze zijn gestraft voor hun onvermogen een brug te slaan tussen dit kernelectoraat, dat huiverig is voor nieuwkomers, en de realiteit dat Amerika nog altijd een attractief immigratieland is.

Romneys stemmental in heel Amerika (48 tegen 50 procent voor Obama) steekt weliswaar gunstig af bij de rampzalige campagne van zijn voorganger John McCain in 2008 (46 om 53 procent). Maar bij de kiesmannen heeft hij slechts twee staten op Obama heroverd.

De gematigde managerstoon die Romney aansloeg nadat hij de nominatie op zijn rechtsere partijgenoten had gewonnen, kwam te laat en werkte niet. Maar de radicale toon van de Tea Party, die alle heil in de confrontatie zoekt, slaat ook niet meer zo aan. De nederlaag die enkele radicale Republikeinse kandidaten voor de Senaat gisternacht leden is tekenend. Steeds meer Amerikanen hebben hun buik vol van polarisatie.

De vraag is of de Republikeinen na de nederlaag beseffen dat een crisis dreigt en dat ze die niet met een confrontatiepolitiek moeten verdonkeremanen. In het Congres en de Senaat zal komende jaren blijken of zij bereid en in staat zijn tot compromissen met een president die in 2016 sowieso geen tegenstander meer zal zijn.