Een Broadway dat niemand wil

Vanavond beslist de gemeenteraad van Den Haag over de bouw van Spuiforum, een duur, cultureel centrum. Tegelijk wordt er gekort op kunst en cultuur.

Correspondent Den Haag

Den Haag. Waarom 181 miljoen euro uitgeven aan een groot cultuurgebouw, terwijl de gemeente tegelijkertijd fors bezuinigt? Die vraag verdeelt Den Haag. Zowel binnen als buiten de gemeenteraad is veel ophef over de bouw van een 181 miljoen euro kostend cultuurhuis op het Spuiplein.

Dit ‘Spuiforum’ komt op de plaats van de huidige Dr Anton Philipszaal en het Lucent Danstheater en moet onderdak gaan bieden aan het Nederlands Dans Theater, het Residentie Orkest en het Koninklijk Conservatorium. De huidige gebouwen, geopend in 1987, zijn verouderd. Niet toevallig in 2018, wanneer Den Haag Culturele Hoofdstad van Europa hoopt te zijn, moet het nieuwe complex er staan. Vanavond beslist de gemeenteraad over de bouw van het Spuiforum. De timing van het besluit is op zijn zachtst gezegd ongelukkig. Het gemeentelijk subsidiebudget voor kunst en cultuur daalt van 63 miljoen euro (2009-2012) naar 49 miljoen euro voor de jaren 2013-2016. Diverse (culturele) instellingen vrezen hun deuren te moeten sluiten en gezelschappen dreigen te verdwijnen. Ook buurthuizen en bibliotheken moeten dicht vanwege de gemeentelijke bezuinigingen.

In dat licht valt een investering van 181 miljoen euro in een „megalomaan” gebouw moeilijk te verkopen, vinden veel raadsleden. Ingrid Gyömörei van oppositiepartij SP verwoordde dat sentiment onlangs tijdens een van de raadsvergaderingen over het Spuiforum als volgt: „Ik zit hier met het schaamrood op mijn kaken: de bezuinigingen op cultuur, bibliotheken en buurthuizen die dicht moeten en de cultuureducatie die de nek om wordt gedraaid. Het geld voor het Spuiforum is bij elkaar gegrabbeld ten koste van veel dingen die ik veel liever heb.”

Het Haagse college van burgemeester en wethouders benadrukt dat het geld voor het Spuiforum afkomstig is uit andere potjes dan de cultuurbegroting. Anders gezegd: als het cultuurhuis er niet komt, zal dat geld niet naar de gekorte culturele instellingen gaan.

Bij de oppositie in de Haagse raad gaat dat er niet in. En kennelijk ook niet bij de inwoners van de stad: zeven op de tien Hagenaars zien de bouw van het Spuiforum niet zitten. Dat blijkt uit een eerder deze week gepresenteerd onderzoek, uitgevoerd in opdracht van vijf oppositiepartijen in de Haagse raad. De partijen willen dat de discussie over het Spuiforum wordt heropend: „Met zo weinig draagvlak beginnen aan zo’n plan is een recept voor ellende. De vraag is wat coalitiepartijen PvdA, VVD, D66 en CDA nu gaan doen: doordouwen of luisteren.” Ook EenVandaag en Omroep West hebben de stemming onder de Hagenaars gepeild. Bijna 80 procent van de ondervraagden is tegen bouw van het Spuiforum.

Op internet hebben ruim zesduizend mensen een petitie tegen de bouw van het Spuiforum ondertekend. In een manifest op de website wordt gepleit voor behoud en renovatie van de huidige „slechts 25 jaar oude” gebouwen. Renovatie kost 70 miljoen euro, maar het college geeft de voorkeur aan een nieuw gebouw. Het Spuiforum is volgens het stadsbestuur het sluitstuk van de vernieuwing van het centrum. Het Spui in Den Haag wordt het „Broadway van de stad” met een „icoon” op het nu nog mistroostige Spuiplein als sprankelend middelpunt.

Ook op het stedenbouwkundig plan is kritiek. Het stadsbestuur presenteerde in september de aangepaste plannen voor het Spuiforum ten opzichte van een eerder ontwerp uit 2010. In de nieuwe plannen is het complex 80 miljoen euro goedkoper, zo’n 30 procent kleiner en lager (60 in plaats van 66 meter hoog). Bovendien is het door Neutelings Riedijk Architecten ontworpen gebouw een kwartslag gedraaid, waardoor het huidige Spuiplein vrijwel geheel verdwijnt. Onder meer de architecten van het stadhuis (de Amerikaan Richard Meier) en het Theater aan het Spui (Herman Hertzberger) toonden zich kritisch over het plan. De omliggende gebouwen komen volgens hen in de verdrukking te liggen.

Vanavond zal de gemeenteraad hoofdelijk stemmen over het voorstel van het college. Coalitiepartijen VVD, D66 en CDA zijn voor de bouw van het Spuiforum, de voltallige oppositie is tegen. Zo spreekt de PVV (zes zetels) van een „Spuimonster”. De sleutel is in handen van collegepartner en de grootste partij in de raad, de PvdA (tien zetels). Binnen de fractie bestaat veel weerstand tegen het Spuiforum. Als vier raadsleden van de PvdA – of een andere coalitiepartij – tegenstemmen is er geen meerderheid meer voor het collegevoorstel. Dan dreigt een coalitiecrisis en het is de vraag of de raadsleden hun bezwaren zoveel waard vinden. Vorige week liet PvdA-woordvoerder Jos de Jong tijdens een raadsvergadering weten dat zijn fractie het voorstel steunt. Dat zal ook vandaag gebeuren, verzekert De Jong. „Wij gaan instemmen, daar sta ik voor.”