Die zorgpremie is juist een meesterzet van premier Rutte

De PvdA is met open ogen in de val van de VVD getrapt, betoogt Jelmer Renema. Met de nieuwe zorgpremie wordt de middenklasse naar Amerikaans voorbeeld opgezet tegen de armen. De allerrijksten profiteren.

De VVD heeft met de inkomensafhankelijke zorgpremie een grote overwinning binnengehaald. Het is Rutte gelukt om tegelijkertijd de allerrijksten een belastingverlaging te geven en een belastingoproer in de middenklasse in de hand te werken. Zo creëert Rutte de politieke ruimte voor zijn volgende verkiezingsoverwinning.

Wie naar de discussie rondom de zorgpremie kijkt, zou denken dat de VVD flinke averij heeft opgelopen. Honderden mensen hebben hun partijlidmaatschap opgezegd. De Telegraaf is woedend. Hans Wiegel vergelijkt Rutte met de door de liberalen zo gehate Joop den Uyl. In werkelijkheid is de zorgpremie voor Rutte en de zijnen een overwinning, en een grote blunder van de PvdA. Door de woede van de middenklasse over de armen af te roepen, schept de VVD politieke ruimte voor de afbraak van de Nederlandse verzorgingsstaat.

Rutte past een uit Amerika geïmporteerde strategie toe: hij voedt de woede van het verdrukte midden – het deel van de middenklasse dat in zwaar weer is geraakt door economische ontwikkelingen. Voor hen worden basisbehoeften duurder en stagneren de lonen, terwijl de terugtredende overheid taken die voor hen van belang zijn – bijvoorbeeld studiefinanciering – steeds meer loslaat. Gezinnen die een comfortabel bestaan hadden, moeten ineens op de centen letten, terwijl de staat voor de armen zorgt en de belastingen voor de rijken omlaag gaan.

Klinkt u dit bekend? Zo gaat het in de Verenigde Staten al sinds de jaren zeventig. Daar hebben de Republikeinen geleerd om de woede van het verdrukte midden, van wie het reële inkomen al decennia niet is toegenomen, te richten op de armen. Die woede ontstaat doordat de middenklasse de volledige kosten van de verzorgingsstaat moet betalen.

Deze strategie heeft sinds de jaren zeventig een vernietigend effect gehad op de Amerikaanse sociale voorzieningen. Zij werkt nog steeds: toen Romney zei dat 47 procent van de Amerikanen geen inkomstenbelasting betaalt en dus lui is, ging hij volledig voorbij aan het feit dat dit het gevolg was van belastingverlagingen onder Ford en Reagan – beiden Republikeinse presidenten! Zo creëert iedere generatie van rechtse politici de speelruimte voor de volgende.

Door de lasten van de zorgpremie bij de middenklasse neer te leggen, creëert Rutte een klassieke situatie van een verdrukt midden: terwijl de armen en de middenklasse elkaar de tent uit vechten om een paar honderd euro, gaan de rijken ervandoor met duizenden euro’s belastingverlaging. Mensen die meer dan anderhalve ton verdienen, gaan er – inclusief hogere zorgpremie – juist netto op vooruit door het lagere toptarief.

Deze maatregel kweekt de volgende generatie boze VVD-stemmers. De VVD’ers die nu tegen Rutte te hoop lopen, zitten aan hem vast. De PVV is economisch te links. D66 is voor deze groep veel te soft. De volgende campagnespeech van Rutte laat zich al schrijven: de inkomensafhankelijke zorgpremie is kwaadaardig nivelleren, dat hem opgedrongen is door die enge socialisten. Opmerkingen als „nivelleren is een feest” van PvdA-voorzitter Hans Spekman versterken dit beeld. Rutte hoeft in 2016 alleen maar toe te kijken hoe het juist door hem verdrukte midden overtuigder dan ooit op hem zal stemmen.

De PvdA is met open ogen in de val van het verdrukte midden getrapt. Ja, er wordt genivelleerd, maar door een belastingverlaging voor de topinkomens wordt Nederland niet eerlijker en wordt de VVD in de kaart gespeeld.

De strategie van het verdrukte midden is tegen te houden door niemand toe te staan om zich te onttrekken aan de solidariteit – ook de allerrijksten niet. Pas als ook de topmannen van Shell, Akzo en Philips zorgpremie naar rato van hun inkomen betalen, zal de middenklasse bereid zijn ook mee te doen en blijft de verzorgingsstaat immuun voor Republikeinse tactieken.

Jelmer Renema is promovendus natuurkunde aan de Universiteit Leiden en lid van de PvdA.