Achilles haalde de schildpad nooit in

Minicolleges die steeds precies één minuut duren behandelen religie, taal, economie en filosofie. Ze zijn grappige reclame voor de Open University.

Stalin en zijn kliek bewezen dat er genoeg andere manieren zijn om mensen te onderdrukken, manieren die lang zo leuk niet zijn als godsdienst – of opium.” Het is een van de droogkomische commentaren in Religion as Social Control, een tekenfilm van één minuut van de Britse Open University over Karl Marx’ visie op godsdienst.

Het is een aflevering uit 60 Second Adventures in Religion. In vier delen worden vier tamelijk willekeurige aspecten van godsdienst behandeld. Godsdienst als middel voor onderdrukking, als ritueel, als moedersurrogaat en als virus. Ook het filmpje over het virusachtige gedrag van godsdienst levert juweeltjes op: „De ideeën hierover van [bioloog en atheïst] Richard Dawkins hebben zich behoorlijk succesvol verspreid. Maar qua boekverkoop ligt hij nog ver achter op de godsdienst zelf.”

De Open University maakt met deze serie minicolleges reclame voor zijn gratis cursussen. Er zijn er al meer. De vorige was 60 Second Adventures in Economics, een goed getimed stel uiteenzettingen over de vrije markt, overheidsbemoeienis, protectionisme, rente, wisselkoersen en dergelijke. De pure grappigheid ontbreekt hier; misschien is het onderwerp daarvoor op dit moment te actueel en te ernstig. Maar de animaties die de uitleg illustreren zijn nog steeds erg geestig. De economie wordt bijvoorbeeld voorgesteld als het bedieningspaneel van een kerncentrale; vol knoppen, lampjes, wijzers en hefbomen.

Bij die machine proberen bekende economen de overheid over te halen de gang van zaken al dan niet te sturen. Op z’n minst inspireren de video’s tot het googlen van een paar economen of begrippen die voorbijkomen. Half oktober is een versie verschenen waarin alle zes delen aan elkaar zijn geplakt tot een video van bijna zeven minuten. Dat kijkt wel zo makkelijk.

Ook vorig jaar zijn twee van zulke series verschenen: De eerste was History of English, waarin verschillende invloeden op de Engelse taal worden besproken. We zien vrolijke karikaturen van Romeinen, Noormannen, Denen, Fransen en natuurlijk William Shakespeare. Veel voorbeelden van leenwoorden en inmiddels ingeburgerde neologismen komen voorbij. En dan is er nog 60 Second Adventures in Thought. Zonder de andere drie series te kort te doen: dit onderdeel over filosofie is tot nu toe ongeëvenaard. De paradox van Zeno (over Achilles en de schildpad) wordt op geniale, niet na te vertellen wijze in beeld gebracht. Ook het denkbeeldige hotel met oneindig veel kamers van wiskundige Hilbert („Vriend van Albert Einstein en vijand van alle kamermeisjes”) en de tweelingparadox uit de relativiteitstheorie worden glashelder en uiterst grappig uitgelegd. „De tijd vliegt als je plezier hebt, maar als klokken vliegen gaan ze juist langzamer.”

De video is te zien op nrc.nl/wetenschap