25 jaar IDFA - de favorieten van NRC: wederom opent John Appel

ANP / Jerry Lampen

IDFA, in 25 jaar uitgegroeid tot het grootste documentairefestival ter wereld, is nog altijd een evenement met een enorme aantrekkingskracht. De filmredactie van NRC Handelsblad maakte een overzicht van nieuwe en klassieke hoogtepunten. In aanloop naar de aftrap op 14 november lichten we er dagelijks een uit. Vandaag: wederom een openingsfilm van John Appel.

In het overzicht uit NRC is een prominente plek gereserveerd voor John Appel, maker van de openingsfilm van dit jaar: Wrong time, wrong place. Raymond van den Boogaard zag de film, en sprak met Appel, sinds 1993 vaste gast op het festival.

Het toeval als regisseur

De openingsfilm heeft het toeval als onderwerp. Breiviks aanslag in Noorwegen vormde de aanleiding. Appel over deze documentaire:

“De premisse van mijn film is: hoezeer je je ook probeert te wapenen tegen het lot, uiteindelijk is het toeval de grote regisseur. [...] Ik wilde al heel lang een film maken over het toeval. Maar vorig jaar wist ik pas hoe ik het moest aanpakken: naar aanleiding van een grote dramatische gebeurtenis, een grote ramp.

Het script was al klaar, alleen de ramp zelf was nog onbekend. Toen diende de moordpartij op Utøya zich aan. Ik heb wat gewacht totdat de enorme media-aandacht verflauwde en al die honderden cameraploegen die in Noorwegen waren, weer naar huis. Want ik wilde wat anders dan reacties heet van de naald.”

De speler, beste Nederlandse docu in 2009

De Speler draaide in 2009 op IDFA, en werd bekroond als beste Nederlandse documentaire van het festival. Appel onderzoekt daarin de roes van het gokken. Aanleiding vormde het leven van zijn dertig jaar geleden overleden vader dat hij al op de Filmacademie wilde verfilmen. Appel:

“De gokker speelt altijd Russische roulette, zet zichzelf op het spel. Alleen aan de rand van het ravijn ervaart hij zijn roes. Valt hij erin, dan geeft hij geen krimp: ook dan kan hij geluk voelen.”

Zij gelooft in mij

Het grootste succes van Appel is Zij gelooft in mij een portret over André Hazes, in 1999 eveneens de openingsfilm van IDFA. Appel speelt in deze film met een opmerkelijke tegenstelling. We zien de succesvolle en geliefde volkszanger doodongelukkig en bijna verlamd door het vooruitzicht in het grote Ahoy te moeten optreden.

Appel geeft tegenover Van den Boogaard aan dat hij sindsdien beter werk wil maken, al is dat niet altijd voor zo’n groot publiek:

“Een goede documentaire ontstijgt zijn onderwerp, en vertelt in een volgende laag iets heel anders. Dit zou ook geen goede film geweest zijn als hij alleen maar over de ramp in Noorwegen ging.”

Bij gebrek aan een trailer, een oude promo: