Tussen Sandy en volgende storm móést Staten Island stemmen

Bussen brachten kiezers uit het door de orkaan getroffen Staten Island in New York naar droge stemlokalen. „Stemmen is nu pure burgerplicht.”

A poll worker puts up a sign among mounds of clothing left as donations outside a makeshift polling location at PS52 in the Midland Beach neighborhood of the Staten Island borough of New York, U.S., on Tuesday, Nov. 6, 2012. U.S. President Obama is seeking to overcome the drag of high unemployment and economic weakness that has frustrated predecessors' re-election bids, while his Republican rival Mitt Romney reaches for an upset to propel him beyond his party's standing and swamp an electoral map stacked against him on the final day of the presidential race. Photographer: Emile Wamsteker/Bloomberg Bloomberg

Cate Minall „wilde iets doen” na orkaan Sandy, dus waarom niet ontheemde honden uitlaten? Met twee vrienden trok ze naar de Susan E. Wagner High School, die tijdelijk dienstdoet als opvangcentrum voor bewoners van Staten Island die hun huis door de orkaan Sandy verloren.

Eigenlijk zou de school gisteren functioneren als stemlokaal, maar na de storm van vorige week werden zestig stembureaus buiten gebruik gesteld. Sommige locaties hebben geen stroom, andere dienen als opvangplek.

Veel te doen is er niet voor Minall: de huisdieren van de opgevangen mensen „zijn volledig voorzien in hun behoeften”, zegt de dame die spontane initiatieven van burgers coördineert. Alleen om zes uur ’s ochtends is er voor Minall nog een gat in het uitlaatrooster.

Minall had zich de verkiezingsdag bepaald anders voorgesteld. Op haar T-shirt staat ‘I vote Obama’, een nu zeldzame uiting van politiek engagement in Staten Island. Ze is „een ontzettende politieke nerd”, zegt ze. Maar nu even niet. „Ik wil best campagnevoeren, maar ik denk dat ik dan neergeschoten word”, lacht ze. Staten Island, weet ze, „zit er nu even helemaal niet op te wachten”.

Gouverneur Andrew Cuomo verordonneerde daags voor de verkiezingen dat inwoners van de getroffen gebieden overal in de staat New York mogen stemmen. Vooral in Manhattan leidde dat, in combinatie met de onwennigheid rond het nieuwe scansysteem, tot urenlange wachten.

Maar Staten Island, waar veel huizen werden vernield en waar de helft van het aantal doden door Sandy viel, heeft de zaken voor elkaar. Vanaf de Susan E. Wagner High School rijdt elk kwartier een bus naar een vervangend stemlokaal drie kilometer verderop. Druk is het niet om drie uur ’s middags, als een bejaard stel van Oekraïense afkomst en vrijwilliger Robin Fenley de rit maken. „Mensen hebben wel wat anders aan hun hoofd”, zegt de chauffeur begripvol.

Fenley, ambtenaar „en dus automatisch vrijwilliger” in het opvangcentrum op de middelbare school, is blij dat de ramp in de aanloop naar de verkiezingen „niet gepolitiseerd” is. „Dat onze lokale bestuurders transport op poten hebben gezet naar andere stemlokalen is dus échte belangeloze politiek.”

Aan Father Capodanno Boulevard langs de kust van Staten Island is de schade enorm. Een „oorlogsgebied”, zegt een rechercheur die er opgroeide. Volgens haar zijn ongeregeldheden uitgebleven. In het begin waren er enkele incidenten bij de benzinestations. „Maar mensen berusten er inmiddels in dat ze moeten wachten. Ik stond gisteren met mijn man in de rij. Toen we bijna vooraan stonden, was de pomp leeg. Vier uur voor niets gewacht.”

„Het is hier niet zoals in de City”, zegt Staten Island-bewoner David O’Donell. „Hier hebben mensen geweren. Als je bij de verkeerde mensen iets flikt, word je zo overhoop geknald.” Zijn zwager en schoonvader wonen bij hem in nadat hun huizen maandag overstroomden. „We pakken het samen aan, daar hebben we de overheid niet voor nodig. De netbeheerder, een privaat bedrijf, heeft afgelopen week ongelooflijk werk verricht. In elke straat was wel een boom op de stroomkabels gevallen. Binnen een paar dagen was bijna overal weer stroom.”

Het idee dat burgers er zélf weer bovenop moeten komen wordt breder gedragen onder de bijna half miljoen bewoners van Staten Island, dat als enige van de vijf ‘boroughs’ van New York Republikeins stemt.

Robert Cheng is een van de vele pechvogels. Bij zijn buurman is alleen de kelder ondergelopen, maar van Chengs huis is alles op de begane grond volledig weggespoeld. Hij heeft nog geen mensen van Fema gezien, de overheidsdienst die rampenhulp coördineert en de schade taxeert.

„Ik moet alles zelf uitzoeken. Ik logeer nu bij vrienden in Queens, geen idee hoe het verder moet.”

De kracht van het water heeft de pooltafel door de achterwand van zijn serre gebeukt. Chengs tuin ligt bezaaid met meubels en speelgoed. Ondanks alles heeft hij toch gestemd. „Dat is mijn burgerplicht. Ik ben een loyale Democraat, daar verandert dit niets aan.”

Het opkomstpercentage van Staten Island was vandaag nog niet bekend, ook doordat vele ontheemden buiten het district stemden. Het geteisterde gebied heeft, net als de hele noordoostkust van de Verenigde Staten, vandaag alweer nieuwe zorgen. Vanaf vanavond zwelt een ijskoude noordoostelijke storm aan, zo wordt voorspeld.

De autoriteiten hebben burgers opnieuw geadviseerd om weg te blijven uit lagergelegen gebieden aan de kust.