My fellow Americans Ik ben niet eerlijk geweest

Correspondent Guus Valk schreef een toespraak voor de winnaar van de Amerikaanse presidentsverkiezingen, afgelopen nacht. „We hebben een karikatuur van de baan van president gemaakt.”

Supporters listen to US President Barack Obama speaking at his last campaign rally in Des Moines, Iowa, on November 5, 2012. After a grueling 18-month battle, the final US campaign day arrived Monday for Obama and Republican rival Mitt Romney, two men on a collision course for the world's top job. The candidates have attended hundreds of rallies, fundraisers and town halls, spent literally billions on attack ads, ground games, and get out the vote efforts, and squared off in three intense debates. AFP PHOTO/Jewel Samad AFP

My fellow Americans,

Dank u wel voor de mooiste verkiezingszege uit mijn loopbaan. Alle vrijwilligers, alle kiezers wil ik danken voor hun niet-aflatende steun. U hebt met mij deze reis gemaakt en samen hebben we het volbracht. Dank u wel dat u mij dit mandaat heeft gegeven. Zojuist belde mijn tegenstander mij om mij te feliciteren met deze overtuigende overwinning. We hebben een goed gesprek gehad en we hebben afgesproken de meningsverschillen van de campagne achter ons te laten.

Ik sta hier voor u als een trots man. Maar ik sta hier ook in nederigheid. Want nu de verkiezingsuitslag bekend is, kan ik u eindelijk zeggen: ik ben niet eerlijk geweest. Mijn tegenstander en ik hebben in deze campagne een karikatuur van de Verenigde Staten gemaakt. We hebben een karikatuur van de baan van president gemaakt. En we hebben de thema’s die u echt raken, niet aangestipt. We waren bang. Voor slechte peilingen, voor de talkshows die loerden op een verspreking. Voor die paar focusgroepen in de ‘swing states’, die tot achter de komma bepaalden waar we over moesten praten.

Ik weet maar al te goed dat u ons zat bent. Er was bijna geen enthousiasme bij u. Weet u nog hoe mooi het vier jaar geleden was? Er hing hoop in de lucht, en verandering. U stemde massaal: de opkomst was hoger dan 60 procent. De verwachting voor vandaag was dat dat een stuk lager zou zijn: tussen de 50 en 53 procent.

We hebben, zeg ik erbij, ook niet echt ons best gedaan. De meesten van u hebben mij en mijn tegenstander niet eens gezien, deze campagne. We brachten onze tijd alleen door in Ohio, Florida en Virginia, de staten waar de enige kiezers zitten die er toe doen: de paar duizend zwevende kiezers in de zwevende staten. Woont u in Dallas, Los Angeles of New York, dan telt uw stem niet. En trouwens: steeds minder mensen noemen zichzelf een Democraat of een Republikein. Volgens onderzoek van bureau Pew wil ruim eenderde van de kiezers niets met beide partijen te maken hebben. En toch bieden we u een keuze tussen twee smaken.

Het zijn juist deze twee partijen die elkaar verlamd hebben. Wist u dat we al jaren geen fatsoenlijke begroting meer door het Congres krijgen? We lachen hier in Amerika wel hard om de ruziënde lidstaten van de Europese Unie, maar in stroperigheid doen wij niet voor de Europeanen onder. We gunnen elkaar het licht in de ogen niet. En omdat we de macht delen, komt het erop neer dat we elkaars plannen frustreren. Dat de problemen onbeheersbaar worden, is van later zorg.

Mijn tegenstander en ik beloofden de economie te herstellen. Onze oplossing verschilde, maar we zeiden allebei dat wij als president van de Verenigde Staten het land uit de crisis zouden halen. Dat, beste vrienden, is een illusie. We hebben het helemaal niet gehad over de eurocrisis, die onze economie in een tweede recessie kan storten. We hebben de huizenmarkt niet genoemd, die niet goed herstelt. We hebben gegoocheld met werkloosheidscijfers, alsof wij dat percentage met een druk op de knop kunnen verlagen. We hebben het niet gehad over de fundamentele bedreigingen van onze economie – en dus van uw baan: de zwakke eurozone, de opkomst van China, Rusland, India, Brazilië, de zwakke concurrentiepositie van Amerika. U zou eens de indruk kunnen krijgen dat we ons eigen lot niet in eigen hand hebben. Liever beloofden mijn tegenstander en ik u één ding: we gaan banen creëren.We hielden het in de campagne liever dichtbij huis: we hadden het over Big Bird – of Pino, zoals the Dutch hem noemen. Niet dat die vogel ook maar iets aan uw situatie verandert: de publieke omroep kost iedere Amerikaan 1,50 dollar per jaar.

We moeten toegeven dat we het zelf niet meer weten. Hoe kunnen we de belofte van een concurrerende economie waarmaken als een studie niet meer te betalen is? Bijna een op de vijf huishoudens moet maandelijks studieschulden afbetalen, in totaal voor een bedrag van bijna duizend miljard dollar. Studeren loont niet meer, het is een last. Over schulden gesproken: wist u dat de creditcardmaatschappijen nog 800 miljard dollar van u krijgen? Hoe gaat u dat terugbetalen? Een nieuwe crisis als in 2007 en 2008, toen het piramidespel van de huizenmarkt instortte, ligt op de loer.

Hoe kunnen we allebei Amerika het beste land ter wereld noemen? Vergeet niet dat meer dan 15 procent van de Amerikanen onder de armoedegrens leeft. Dat zijn 47 miljoen mensen. Hoe kunnen we de illusie van de Amerikaanse droom steeds maar weer herhalen, terwijl het verschil tussen arm en rijk alleen maar is toegenomen? Hoe kunnen we, Republikeinen én Democraten, de staatsschuld hebben laten oplopen tot zestienduizend miljard dollar? Hoe kunnen we stoere taal tegen China uitslaan, terwijl we geld van China moeten lenen als we het land willen binnenvallen?

Dit laatste heb ik niet zelf bedacht. Het staat in een boek van Thomas Friedman en Michael Mandelbaum, That used to be us. Ik haal het aan omdat mijn tegenstander en ik onszelf afspiegelden als leider van de vrije wereld. Maar het is de Koude Oorlog niet meer. Europa zit niet meer echt op ons advies te wachten. Het Midden-Oosten zoekt het zelf wel uit. China zoekt naar meer invloed in Zuidoost-Azië. De orkaan Sandy toonde aan dat Amerika niet in staat is snel te herstellen van natuurgeweld. De infrastructuur aan de industriële oostkust is verouderd en moet dringend vernieuwd worden. Alleen: ik heb geen idee met welk geld.

My fellow Americans,

U heeft mij gekozen omdat u oplossingen verwacht. Bijna de helft van de Amerikanen heeft niet gestemd, dus die doorzagen het misschien. Maar u, trouwe kiezer, zal ik moeten teleurstellen. Ik heb geen formule om de staatsschuld op te lossen. Het zal van de wereldeconomie afhangen of de werkloosheid daalt. Ik kan van Amerika geen wereldmacht maken door hard te roepen dat we een wereldmacht zíjn. Ik zal proberen voortaan iets eerlijker tegen u te zijn. Maar beloven kan ik niets.

God bless you and God bless the United States of America