...moet een brug slaan

De spanning in de VS is dus geenszins geweken. In zekere zin begint na de verkiezingen een nieuw hoofdstuk met een heuse cliffhanger, die zorgt voor hoogspanning in het Congres. Zonder ingrijpen verlopen per 1 januari 2013 onder meer de belastingverlagingen uit het Bush-tijdperk, gaan de zorgkosten omhoog en loopt een speciale loonbelastingverlaging af, die bedoeld was om de recessie te verzachten.

Tegelijkertijd eindigt ook het compromis dat Democraten en Republikeinen vorige zomer sloten om het ‘plafond’ voor de staatsschuld te verhogen. Gebeurt er eind dit jaar niets, dan zorgt deze Budget Control Act automatisch voor draconische bezuinigingen op vooral zorg en defensie.

Het bedrag dat is gemoeid met deze automatische bezuinigingen en lastenverhoging is enorm: naar schatting 560 miljard dollar. Dat is genoeg om het begrotingstekort van rond de 8 procent in één klap te halveren. Het is ook voldoende om de Amerikaanse economie meteen in een vrije val te brengen.

Strikt genomen heeft Obama nog 55 dagen tot het einde van het jaar om een nieuw budget in te dienen en deze ‘begrotingsafgrond’ te vermijden. Het Congres wordt echter pas op 3 januari ingezworen. Dat nieuwe Congres zal ruwweg dezelfde samenstelling hebben als in de afgelopen jaren: een meerderheid in de Senaat voor de Democraten, maar dominantie van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden. Dit is precies de politieke patstelling die ervoor zorgde dat het probleem van de begrotingsafgrond überhaupt ontstond.

Er is met tijdelijke wetten en lapmiddelen wel wat uit te stellen, vermoedelijk tot aan de vroege lente. Maar als er niets wezenlijks gebeurt, riskeert de Amerikaanse economie alsnog een vertrouwenscrisis die kan doorsijpelen naar een crisis in de overheidsfinanciën.

Dat is niet alleen voor de Verenigde Staten een afschrikwekkend vooruitzicht, maar ook voor de rest van de wereld.

Obama’s eerste opdracht zal zijn om te voorkomen dat er hoog spel wordt gespeeld met dit dossier. In het verleden hebben de Republikeinen laten zien daar niet voor terug te deinzen, vorig jaar zomer nog met het steekspel rond het schuldplafond dat nu mede leidt tot de huidige problematiek.

Spelen met het vertrouwen van het publiek, van het bedrijfsleven en van de financiële markten is levensgevaarlijk. Obama zal er alles aan moeten doen om een brug te slaan naar zijn politieke tegenstanders. Die laatsten zullen hun obstructieve houding van de afgelopen jaren moeten laten varen – zeker nu is gebleken dat die strategie politiek niet succesvol is.

Bij een tijdig compromis zijn niet alleen de VS maar ook zijn bondgenoten en handelspartners zeer gebaat.