'Mijn films gaan over moed en intimiteit'

Actrice Susan Sarandon opende de Amsterdam Film Week met de film Cloud Atlas. ,,Elke film heeft volgens mij een politieke dimensie.”

US actress Susan Sarandon poses for photographers as she arrives for the opening of the Amsterdam Film Week and the Dutch premiere of the Cloud Atlas movie in Amsterdam, Netherlands, Monday Nov. 5, 2012. (AP Photo/Peter Dejong) AP

Een staande ovatie kreeg Susan Sarandon (66) maandag bij de opening van de Amsterdam Film Week in de stadsschouwburg. „Heel ontroerend”, zegt ze een dag later in een Amsterdams hotel. „Bij film heb je vaak helemaal geen besef dat er ook mensen zijn die naar je werk kijken. Het verschil tussen theater en film is hetzelfde als het verschil tussen met iemand naar bed gaan en masturberen. Bij een film gaat het altijd om hele kleine momenten, en ben je eigenlijk alleen. In het theater heb je een relatie met het publiek, en weet je of wat je probeert ook overkomt. Bij een film moet je altijd maar afwachten wat het uiteindelijke resultaat zal zijn. Na zo’n honderd films heb ik wel geleerd om me daar bij neer te leggen, je hebt daar toch geen controle over.

„Ik zit nu eenmaal in een industrie die middelmatigheid keer op keer beloont. Er zijn zoveel geweldige films die niemand ooit te zien krijgt, omdat ze nooit fatsoenlijk zijn uitgebracht. Ik zie mezelf in de eerste plaats als acteur, niet als filmster. Dat is ook een reden waarom ik al zo lang meega, denk ik. Veel filmsterren worden op den duur karikaturen van zichzelf, omdat Hollywood steeds hetzelfde van ze vraagt. Dan eindig je als Sylvester Stallone.”

De openingsfilm van Amsterdam Film Week is Cloud Atlas, de ambitieuze verfilming van een roman van David Mitchell waarin Sarandon meerdere rollen speelt. Ze is momenteel ook te zien in een kleinere film als Robot and Frank en binnenkort in de nieuwe film van Robert Redford, The Company You Keep. Sarandon werkt nog veel en graag, zij het niet zo vaak meer in de dragende rollen die haar vijf Oscarnominaties en uiteindelijk de Oscar opleverde voor haar rol als non die tegen de doodstraf strijdt in Dead Man Walking (1995). „Ik speel meer in kleinere, onafhankelijke films, want dat zijn de rollen die ik nu krijg aangeboden. De tijd dat ik rollen afwees die daarna door Meryl Streep werden opgepakt, ligt ver achter me.”

Voordat Sarandon op het toppunt van haar roem was in het midden van de jaren negentig, viel ze op met haar seksueel geladen, vaak grensoverschrijdende rollen, onder meer als moeder die met dochter Brooke Shields in een bordeel werkt in Pretty Baby (1978), als de nymfomane Janet in cultklassieker The Rocky Horror Picture Show (1975) en als minnares van Catherine Deneuve in The Hunger (1980). „Die lijn kun je nog wel wat verder doortrekken. In White Palace uit 1990 was ik de eerste serieuze actrice die een pijpscène deed. Maar ik ben nooit echt op zoek geweest naar seksueel materiaal. Elke film die ik heb gedaan is voor mij een liefdesverhaal, of het nu gaat om een non en een ter dood veroordeelde, of een moeder in een bordeel. Al mijn films gaan over mensen die de moed hebben een intieme verhouding met een ander aan te gaan.”

Met haar ex Tim Robbins was ze lange tijd het meest linkse stel van de Amerikaanse filmindustrie. „Voor mij is elke film politiek, ook The Nutty Professor met Eddie Murphy. Door die film leef je als kijker ineens mee met iemand die er anders uitziet, die heel dik is, en waarvan je toch hoopt dat hij het meisje krijgt. Zo’n film verandert een klein beetje je perspectief op de wereld.

„Natuurlijk vond ik het heerlijk om de Oscar te krijgen. Maar je weet ook dat er zoveel mensen zijn die goed werk doen en nooit erkenning zullen krijgen, omdat er niet zoveel geld achter de film zit, of omdat de Harvey Weinsteins van deze wereld zich er niet mee bemoeien. De grootste beloning is dat je aan het werk kunt blijven, op een leeftijd waarop de filmindustrie mensen meestal met pensioen stuurt, dat je werk kunt doen waar je van houdt. Veel mensen hebben dat geluk niet.”