Een stijlvol oriëntaals avontuur

Argo. Regie: Ben Affleck. Met: Ben Affleck, John Goodman, Bryan Cranston, Alan Arkin. In: 53 bioscopen

Zijdezacht, zo omschreef CIA’er Tony Mendez achteraf Operatie Canadian Caper. Op 28 februari 1980 ‘exfiltreerde’ vermommingsexpert Mendez zes Amerikaanse diplomaten die waren ontsnapt aan de bestorming van de Amerikaanse ambassade in Teheran. Na 79 dagen ondergedoken te hebben gezeten bij de Canadese ambassadeur, smokkelde hij ze vermomd als filmploeg uit revolutionair Iran. Om de dekmantel geloofwaardig te maken, was in Los Angeles nepfilmbedrijf Studio Six opgericht die in de vakbladen reclame maakte voor de nepfilm Argo, waarvoor zij zogenaamd locaties zochten.

Uit het zelfverzekerde bureaucratenproza van Mendez maak je op dat de operatie een eitje was. De diplomaten vonden het een enig verkleedpartijtje: met spiegelbrillen, strakke broeken, zijden blouses en grijs borsthaar vol gouden kettingen en medaillons vormden ze een overtuigend wufte filmcrew. Op het vliegveld van Teheran stempelde men argeloos de neppaspoorten. Wie niet wil opvallen, moet vooral niet onopvallend doen.

Een zijdezachte operatie is nog geen bloedstollende thriller, dus dikt regisseur-acteur Ben Affleck de zaken in Argo stevig aan. Keer op keer hangt de operatie aan een zijden draadje, twijfelt Tony aan zichzelf of twijfelen zijn bazen aan hem. En hoe briljant zijn plan ook is, toch draait het op het vliegveld weer om lef, mazzel en tienden van seconden. Dan verliest Argo geloofwaardigheid in een spannende, maar stompzinnige achtervolging.

Affleck, als acteur modest bedeeld met charisma, slalomt in Argo heel knap tussen geestige Hollywoodfarce en nagelbijten, waarbij hij interessante dwarsverbanden aanstipt tussen macht en deceptie. In de grote politiek speelt iedereen toneelstukjes: de CIA, regeringen, Iraanse studenten met hun schijnexecuties. Fijn dan dat Amerika ’s werelds beste entertainers/misleiders heeft: hoera voor Hollywood.

Diep uitgewerkt wordt dat niet, want Afflecks ambitie reikt niet verder dan een stijlvolle, toonvaste retrothriller. En al begint Argo heel correct met een ‘storyboard’ dat de Iraanse haat tegen het Westen inzichtelijk maakt - de CIA-coup van 1953, de sjah, folterkelders - Affleck kan dan niet helemaal volhouden. en zo eindigt zijn film als traditioneel oriëntaals avontuur waarin de held opgewonden moslims te slim af is en de blanke slavin uit de harem bevrijdt.