De Telegraaf kiest verrassende vijand

De Telegraaf voert een harde campagne tegen Rutte II en de VVD. De krant voelt zich gebruikt, maar de strijd past ook in een lange traditie.

Grote letters gebruikt De Telegraaf om duidelijk te maken hoe slecht de VVD bezig is. Wie nu nog denkt dat de formatie lekker vlot ging en het resultaat best aardig is, heeft de grootste krant van Nederland afgelopen week laten liggen. ‘Marx Rutte’, ‘VVD in brand’, ‘kiezersbedrog’, en gisteren: ‘nivelleringskabinet’. Alles in groot kapitaal, het liefst met strepen eronder.

De Telegraaf, doorgaans vriendelijk voor de VVD, heeft zich opeens tegen de partij gekeerd. Waren de krant en de partij het voor de verkiezingen nog eens over asfalt, roken, huizenbezit en draaideurcriminelen, en bonden ze samen de strijd aan met de SP en PvdA, nu is het oorlog. Elke dag, al elf dagen lang.

Inmiddels is sprake van een regelrechte campagne tegen het regeerakkoord van Rutte II. Waar is de krant mee bezig? Hoofdredacteur Sjuul Paradijs laat er niks over los. „Wij zijn de krant van morgen aan het maken, net als u. Dat ga ik nu weer doen, heel veel succes.” Chef politieke redactie Paul Jansen wil er ook niks over kwijt. „Dit is aan de hoofdredactie en aan de eindredactie.”

Spindoctor en Telegraaf-blogger Kay van der Linde wil wel wat zeggen. Hij kent de VVD én De Telegraaf. „Dit is de krant ten voeten uit. De Telegraaf is uitstekend in staat de pols van de samenleving te voelen en te verwoorden. De VVD pakt de hardwerkende Nederlander, dus besluit de krant keihard campagne te voeren.” Maar het is nogal een draai: vóór de VVD, tégen de VVD. Het vorige kabinet paste beter bij De Telegraaf, zegt Van der Linde. „Dit kabinet en de krant is water en vuur.”

De dynamiek op de krant is als volgt, redeneert Van der Linde. „Journalisten schrijven een pittig verhaal en kijken dan wat de reactie is. De Telegraaf krijgt altijd veel lezersbrieven, ze weten goed wat de stemming in de maatschappij is. En als het onderwerp leeft, zetten ze er zwaar op in. Waar rook is, is vuur.” De andere media volgen nu, ziet Van der Linde.

De ongenuanceerde aanpak van de krant past in een lange traditie van campagnevoeren, zegt Mariëtte Wolf. Ze schreef drie jaar geleden een proefschrift over de krant. „In de jaren zestig en zeventig werd nog veel harder campagne gevoerd, bijvoorbeeld tegen het kabinet-Den Uyl. Kabinetje pesten, heette dat.”

Maar de harde aanpak van deze week hoort ook in een recente traditie. Wolf geeft drie redenen. Er is nu meer polarisatie en geschreeuw, de campagne past dus in dit politieke en maatschappelijke klimaat. De aanpak heeft te maken met de samenstelling van de hoofdredactie. „In 2006 ging de gematigde Kees Lunshof weg uit de hoofdredactie. Hij gold als het politieke geweten van de krant en volgde een regeringsgetrouwe koers.” En de economische positie van de krant staat onder druk. „Dan moet je harder schreeuwen.”

Dat zegt ook sportjournalist Yoeri van Busken, die jaren voor De Telegraaf werkte. „Wie het hardste roept, krijgt de meeste aandacht.” Hij wijt deze koers ook aan deze hoofdredactie. „Zoals ze nu bezig zijn, zo erg is het nog nooit geweest. Deze lichting zet het iets te zwaar aan.” Hij vertrok omdat hij het oneens was met „het sausje” dat de eindredactie soms over zijn sportartikelen goot. „Soms lieten ze hun persoonlijke frustratie en emoties de boventoon voeren.”

Wat ook telt, is dat de krant zich gebruikt voelt, zegt Van der Linde. „Dit kabinet is kampioen verkiezingsbeloftes breken.” Vrijdag voor de verkiezingen tekende men nog uit de mond van Rutte op dat het beschermen van de hypotheekaftrek „topprioriteit” is voor de VVD. De voorpagina opende met ‘Rutte geeft hypotheekgarantie’. Nog voor ze de formatie ingingen, besloot de partij al een beperking van de aftrek te accepteren als dat nodig zou zijn om met de PvdA te regeren. Van der Linde: „Het punt was al verkocht. Daar is De Telegraaf gepikeerd over.”