Amerika is goed, Iran is slecht in ‘Argo’

Ordinair, simpel: Argo wakkert in de VS onderbuikgevoelens aan, vindt een Iraanse filmjournalist.

Ik ben een Iraniër, maar ik heb geprobeerd om met Amerikaanse ogen naar Argo te kijken. Wat zou een Amerikaan denken wanneer hij deze film ziet? Hoewel er niks mis is met de techniek en regie, zijn Ben Affleck, producent George Clooney en scriptschrijver Chris Terrio ook verantwoordelijk voor het scenario, dat op verschillende momenten ordinair en simpel is.

Argo begint als een soort documentaire, waarbij het publiek de historische achtergrond van het verhaal te zien krijgt: de relaties tussen Iran en Amerika, de rol van Amerika in Iran, de coup in 1953, opkomst van islamitische beweging en de vlucht van de sjah naar Amerika. Een vruchtbaar begin om de motivaties en acties van de studenten die protesteerden bij de Amerikaanse ambassade in Teheran te begrijpen. Het wekt de verwachting dat wat gaat komen, ook weloverwogen en historisch juist is. Niets is minder waar. De film gaat over in een ordinaire actiethriller, die gebruik maakt van de standaardclichés en trucjes die Hollywood rijk is. Dit sensationele verhaal wakkert de onderbuikgevoelens van de Amerikanen aan. Ik zal uitleggen waarom.

Net als veel films over de Koude Oorlog gaat Argo over twee fronten: goed en kwaad. Het probleem is dat daar in dit geval twee nationaliteiten op worden geplakt: de Amerikanen (goed) en de Iraniërs (slecht). Daarom zijn alle daden van Iraniërs die als goed konden worden geïnterpreteerd uit Argo weggeveegd. Nergens zien we dat minister president Mehdi Bazargan ontslag nam toen de Amerikanen gegijzeld werden, omdat hij het hier niet mee eens was. En nergens zien we dat het een Iraanse vrouw was die de zes Amerikaanse ambassademedewerkers hielp te vluchten naar het huis van de Canadese ambassadeur. Farsi, de taal die Iraniërs spreken, wordt in de film nauwelijks gesproken, en als het gebeurt is het met een accent.

Om Argo spannend te houden, zien we dat de film, die juist gaat over de zes mensen die niet worden gegijzeld, regelmatig terugkeert naar de gegijzelden. Ze worden slecht behandeld en ondergaan met een zak over hun hoofd een verschrikkelijke schijnexecutie. Dat er ook dertien vrouwen en kleurlingen uit de groep gegijzelden werden vrijgelaten, komt niet in beeld.

Ik begrijp nog minder van de toon van Argo als ik naar de ideologische en politieke voorkeur van de regisseur en producent kijk: zowel Affleck als Clooney hebben sympathie voor de Democraten. Dit terwijl deze film ervoor gemaakt lijkt te zijn de vijandigheid tussen Iran en Amerika te vergroten. Een oorlog zou echter niet passen bij het gedachtegoed van de Democratische partij. De Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn beslissend voor de betrekkingen tussen de VS en Iran.

Laten we hopen dat de Amerikaanse kijker de strekking van Argo niet accepteert. In de film zegt Tony Mendez (Ben Affleck) op een gegeven moment tegen een Iraanse ambtenaar ‘Salaam’ (hallo) in plaats van ‘khodahafez’ (vaarwel) als hij vertrekt. Laten we hopen dat de rest van de Amerikanen niet dezelfde fout maakt en zij ‘vaarwel’ in plaats van ‘hallo’ zeggen tegen een nieuwe oorlog.