Wijkend ijs

This 2008 photo released by Extreme Ice Survey shows field technician, Adam LeWinter on an iceberg in Columbia Bay, Alaska during the filming of "Chasing Ice." The film, about climate change, follows National Geographic photographer James Balog across the Arctic as he deploys revolutionary time-lapse cameras designed to capture a multi-year record of the world's changing glaciers. (AP Photo/Extreme Ice Survey, James Balog) AP

Ooit was natuurfotograaf James Balog een klimaatscepticus. Dat was hij niet meer toen hij zijn veldtechnicus Adam LeWinter fotografeerde op een ijsberg in Colombia Bay, Alaska, tijdens de opnamen van de film Chasing Ice. Die komt dit jaar uit. Balog raakte tijdens zijn project Extreme Ice Survey, waarmee hij met een netwerk van time-lapse-camera’s het tempo van wijkende gletsjers op film vastlegt, overtuigd van klimaatverandering. Balogs team heeft voor het project 26 camera’s neergezet op vijftien plekken in Groenland, IJsland, Alaska, de Rockey Mountains, Brits-Columbia, de Alpen en Bolivia. De camera’s zijn zo geprogrammeerd dat ze elk uur een foto maken, zolang het licht is. In de beelden worden jaren samengeperst in seconden.

In augustus werd bekend dat de hoeveelheid zeeijs rond de Noordpool een ongekend dieptepunt heeft bereikt. Uit satellietopnames werd eind augustus een ijsbedekking van minder dan 4,1 miljoen km2 afgeleid, dat is 70.000 km2 minder dan het geruchtmakende record van 2007. Nooit eerder in de afgelopen eeuwen is er zo weinig ijs in de Noordelijke IJszee en zijn randzeeën voorgekomen.

Al sinds het begin van de satellietwaarnemingen in 1978 blijkt de hoeveelheid zeeijs rond de Noordpool trendmatig, zij het met flinke schommelingen, terug te lopen. In september ligt er tegenwoordig maar half zoveel ijs rond de Noordpool als eind jaren zeventig. Na de derde week van september groeit het zeeijs onder invloed van de verdwijnende zon weer.

Aan de andere kant van de wereld, rond Antarctica, doet zich het omgekeerde voor. Daar neemt de hoeveelheid zeeijs al dertig jaar toe, maar die toename is bij lange na niet zo sterk als de afname in het noorden. NRC