Voor ons maakt het weinig uit

Voor de Europese relatie met de VS maakt het eigenlijk niet veel uit wie de verkiezingen wint.

Diplomatiek redacteur

Den Haag. Andere Amerikaanse president, andere verhoudingen met Europa en dus ook met Nederland? Het valt nog te bezien. Europa bestaat voor de Amerikanen steeds minder. Zodoende maakt het niet veel verschil wie er in het Witte Huis komt.

Voor nogal wat Europese politici was het een ontnuchterende ervaring dat vorige maand in het televisiedebat over buitenlandse politiek tussen de presidentskandidaten Obama en Romney het woord Europa welgeteld één keer viel. Buitenland is voor de VS momenteel vooral Azië. In 2009 noemde president Obama bij zijn eerste bezoek aan die regio zich „the first Pacific President”. Nog altijd gaat daar veel van de aandacht naar toe, al was het maar om de grote handelsbelangen. Om die reden heeft de Republikeinse uitdager Romney dezelfde interesse voor het zich razendsnel ontwikkelende Azië.

En Europa? Het danig met de schuldencrisis worstelende continent leidt in de VS vooral tot hoofdschudden. De ontelbare, telkens weer beslissende eurotoppen over de aanpak van de crisis hebben het vertrouwen in de Europese bondgenoot niet vergroot. Obama belde diverse keren met Europese regeringsleiders. Zijn terugkerende boodschap was dat de EU-landen eindelijk eens beslissende stappen moesten durven zetten.

Mocht Romney worden gekozen dan zal de politiek van Washington op dit terrein niet veel veranderen. Ook hij heeft meerdere keren laten weten dat de Europese lidstaten ferme besluiten moeten nemen.

Maar via de militaire samenwerking in de NAVO is en blijven de VS bondgenoot. Daarin zal een verkiezing van Romney geen verandering brengen. De druk op de Europese partners om meer bij te dragen aan de NAVO was er onder Obama. Romney zal dat geluid sterker vertolken, want hij verwijt president Obama op dit punt laksheid. Slechts drie van de 28 NAVO-leden komen de afspraak na dat minstens 2 procent van het bruto binnenlands product aan defensie moet worden besteed. „Een oud probleem. Maar het gebrek aan Amerikaans leiderschap hier iets aan te doen is een nieuwe alarmerende ontwikkeling”, aldus Romney.

Buitenlandse politiek wordt veelal gekenmerkt door een zekere constantheid van het beleid. Dat geldt tegenwoordig ook weer voor de VS. Vergeten zijn de jaren van Obama’s voorganger Bush wiens buitenlandse politiek – met als meest zichtbare daad de inval in Irak in 2003 – voor scherpe verdeeldheid in Europa zorgde. De meerderheid van Europa keek vier jaar geleden dan ook uit naar een overwinning van Obama. Nog altijd geniet de Democraat in Europa een grote populariteit. Romney is voor veel Europeanen een grote onbekende.

Voor Nederland is dat niet anders. Obama of Romney? De toon wordt misschien anders, het beleid vooralsnog niet. Voor de verhoudingen tussen Nederland en de VS is de wisseling van de wacht in eigen land vooralsnog van groter belang. De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Timmermans kiest voluit voor Europa. Dat is een ander geluid dan Washington van de nu vertrokken minister en overtuigd ‘trans-atlanticus’ Rosenthal te horen kreeg. Hoewel, Timmermans bezoekt vandaag in Brussel de EU én de NAVO.