Teeven houdt optie celstraf illegalen open

PvdA-leider Diederik Samsom loopt op de zaken vooruit door te zeggen dat illegaliteit als overtreding zal worden bestraft, en niet als misdrijf. Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) zegt dat dat nog „helemaal niet zeker is”. „Ik heb nog in beraad op welke manier we illegaliteit gaan bestraffen”, zegt Teeven.

Samsom zei vorige week op een partijbijeenkomst in Utrecht dat illegaliteit niet als misdrijf, maar als overtreding zal worden bestraft. Dat betekent dat het als lichter vergrijp zou gelden, waarvoor illegalen niet voor de rechter zouden hoeven komen. Samsom zei ook dat de strafbaarstelling van illegaliteit vooral een symbolische maatregel is.

In het regeerakkoord hebben VVD en PvdA afgesproken dat illegaal verblijf in Nederland strafbaar wordt gesteld. De manier waarop dat moet gebeuren is niet uitgewerkt. Wel staat vast dat geen sprake kan zijn van medeplichtigheid: mensen en bedrijven die hulp bieden aan illegalen, kunnen daar geen straf voor krijgen. PvdA-leider Samsom gaat er daarom van uit dat een overtreding de meest voor de hand liggende manier is om de strafbaarheid juridisch vast te leggen, zo liet hij vanmorgen weten.

Voor de PvdA is deze strafbaarstelling een pijnlijke maatregel, omdat die partij altijd tegen strafbaarstelling van illegaliteit is geweest. De VVD staat juist voor een actief opsporings- en uitzettingsbeleid, „waarbij de prioriteit moet liggen bij illegale, criminele vreemdelingen”.

In het eerste kabinet-Rutte was het CDA-minister Gerd Leers die de strafbaarstelling van illegaliteit moest regelen. Het kabinet zou toen overwogen hebben om onrechtmatig verblijf als misdrijf te kwalificeren, onder druk van gedoogpartner PVV. Uiteindelijk beperkte Leers zich, onder druk van zijn eigen CDA, tot het opleggen van een boete. Volgens de PvdA heeft Leers’ conceptwetsvoorstel de basis gevormd voor de coalitieonderhandelingen.

Het vorige kabinet-Rutte kreeg op dit plan veel kritiek: het zou disproportioneel zijn en in strijd met de Europese regels over de terugkeer van vreemdelingen. Bovendien lost het niets op om illegaliteit strafbaar te stellen, zei Hans Spekman (toen Tweede Kamerlid, nu PvdA-voorzitter), en duwt het illegalen alleen „dieper de illegaliteit in”.