Omdat ik mijn hele leven ben bespot

Tim Ribberink pleegde zelfmoord omdat hij voortdurend gepest werd. Zijn ouders publiceerden zijn afscheidsbrief.

De overlijdensadvertentie met afscheidsbericht van Tim Ribberink. Foto ANP

Het was een schokkende rouwadvertentie, gisteren in De Twentsche Courant Tubantia. „Lieve pap en mam, Ik ben mijn hele leven bespot, getreiterd, gepest en buitengesloten. Jullie zijn fantastisch. Ik hoop dat jullie niet boos zijn.

Tot weerziens, Tim.”

Tim Ribberink uit Tilligte was twintig toen hij afgelopen week zelfmoord pleegde. Zijn ouders namen de ongebruikelijke beslissing om zijn afscheidsbericht aan hen in de overlijdensadvertentie op te nemen.

Een „kwestie van zingeving”, zegt rouwbegeleider Marinus van den Berg. Hij zou vanmiddag namens de familie een persverklaring afleggen. „Ze willen voorkomen dat er nog meer slachtoffers vallen als gevolg van pesten.”

Tim zou op de basisschool bij herhaling zijn gepest en later anoniem via internet. Details kent Van den Berg niet, maar het gaat in elk geval om restaurantkeuzesite www.dinnerjudge.nl. Onder de naam van Tim zijn „bizarre dingen” geschreven over het ijscafé in Denekamp waar hij werkte. Het leek of hij zichzelf op de site beschreef als „een loser” en „een homo”. Nu zijn er reacties te vinden waarin schande wordt gesproken over „erg zieke pesters”.

De ouders hebben geen weet gehad van de worsteling van hun zoon, zegt Van den Berg, die geestelijk verzorger is in een hospice in Rotterdam. „Ze zijn compleet overrompeld door zijn dood.”

Het is niet ongewoon dat de omgeving weinig merkt van pesten, zegt Frits Goossens, als orthopedagoog verbonden aan de VU en redacteur van een recent boek over pesten op school. „Er zijn hele slimme en achterbakse manieren om te pesten.”

Uit onderzoek, nationaal en internationaal, blijkt dat veel kinderen er slachtoffer van zijn. Schattingen voor Nederland liggen tussen 10 en 20 procent, meldt de Jeugdgezondheidszorg. Een vergelijkbaar percentage is dader. En pesten, dat is niet een paar keer dezelfde klasgenoot plagen, zegt Goossens. „Dat is herhaaldelijk en bewust een ander kwetsen, met een duidelijk verschil in sociale macht tussen het slachtoffer en de dader.” Dat gedrag levert de pesters voordeel op, legt Goossens uit. „Je demonstreert dat je sterker bent, zodat je een hogere plaats krijgt in de sociale hiërarchie.”

Goossens heeft begrip voor de expliciete rouwadvertentie van de ouders. „Het is goed dat mensen ervan doordrongen raken dat pesten ernstige effecten kan hebben, effecten die niet ophouden als het pesten stopt.” Pesten is erg slecht voor het zelfbeeld, en slachtoffers kunnen last krijgen van angsten, depressies en emotionele problemen. Maar het is uitzonderlijk dat slachtoffers zelfmoord plegen, zegt Goossens. „Er zijn maar weinig gevallen bekend waarvan voldoende gedocumenteerd is dat pesten de oorzaak was.” En het is niet nodig, omdat juist problemen met pesten vaak op te lossen zijn als het slachtoffer hulp zoekt.

Scholen moeten sinds 2006 een protocol hebben tegen pesten. „Hoewel het effect van de meest gebruikte methoden wat tegenvalt, blijkt uit onderzoek, is het goed dat men zich ervan bewust wordt hoe ernstig het probleem is.”

In Tilligte, een katholiek Twents dorp met 750 inwoners, willen niet veel mensen praten over Tim Ribberink. Ook zijn basisschool, ’n Esch, onthoudt zich van commentaar. Twee andere scholen zeggen nooit iets te hebben gemerkt van pesterijen. Ribberink volgde op hogeschool Windesheim in Zwolle de lerarenopleiding geschiedenis. Hij was tweedejaars. Directie en medewerkers omschrijven hem als „een leergierige, enthousiaste en serieuze student.”

Volgens Windesheim wees niets op problemen; Tim bereidde zelfs een buitenlandse stage voor. Maar volgens Van den Berg was hij net afgewezen voor een stage in Israël.

Familieleden schreven gisteren in Tubantia dat Tim de wind niet altijd mee had, maar dat hij tevreden leek. „Je hebt nooit iets laten blijken, en wij konden niet in je kijken. Maar nu jij deze keus hebt gemaakt, zijn we in het diepst van ons hart geraakt.”

Van den Berg omschrijft Tim Ribberink als een fragiele, intelligente jongen met een grote liefde voor geschiedenis, die weinig omging met leeftijdsgenoten en niet uitging. Leeftijdsgenoten vonden hem raar, zeggen de eigenaren van de ijssalon. „Maar wij vonden hem geweldig. Op hem konden we bouwen.”

Of de dood van Tim leidt tot aangifte bij de politie, is onduidelijk. De ouders hebben nog geen aangifte gedaan, volgens Van den Berg. De politie is wel bezig een dossier aan te leggen. Het Openbaar Ministerie in Almelo laat weten dat pesten geen strafbaar feit is, maar dat wel sprake kan zijn van strafbare elementen bij pesten als smaad, laster of belediging. „Je moet per situatie bekijken of er je juridisch iets mee kunt”, aldus de woordvoerder. Op de omstandigheden rond de dood van Tim Ribberink wil ze niet ingaan.