Lucebert bedreigd door kauwgom

Oud-leraren voeren strijd voor een wandschildering van Lucebert. Broodjes pindakaas bedreigen het kunstwerk in een Groningse school.

Nederland - Groningen - 05-11-2012 Werkman College, muurschildering van Lucebert genaamd ' vrede is eten en muziek' uit 1985 in de kantine. Foto: Sake Elzinga

Redacteur Kunst

Groningen. Drie oud-leraren van de Daltonvestiging van het Werkmancollege, een middelbare school in Groningen, zoeken naar geld om een grote wandschildering te redden van de schilder-dichter en ‘keizer der Vijftigers’ Lucebert. Het kunstwerk, met de titel Vrede is eten met muziek, meet 2,5 bij 6,8 meter en beslaat een muur van de schoolkantine.

Door „intensief gebruik van de ruimte”, zoals oud-leraar Mechtelien van Barneveld het noemt, dreigt het kunstwerk ten onder te gaan aan kauwgom, pindakaasboterhammen en ondefinieerbare viezigheid. Restauratie van het kunstwerk zal ongeveer 20.000 euro kosten, inclusief een dunne, glazen of plastic voorzetwand. Die moet voorkomen dat het werk over enkele jaren weer restauratie behoeft.

De eigenaar van het gebouw en de muurschildering, de Openbaar Onderwijsgroep Groningen (o2g2), betaalt de restauratie niet. „Het geld is er gewoonweg niet”, zegt een woordvoerder van o2g2. „Maar wij steunen van harte het initiatief van de oud-leraren om particuliere fondsen te werven om zo dit belangrijke kunstwerk voor de toekomst te behouden.” De onderwijsgroep verzelfstandigde in 2010. Daarvoor was o2g2 onderdeel van de gemeente.

De nalatenschap van Lucebert is op meer plaatsen in gevaar. Vorig jaar besloot de gemeenteraad van Alkmaar een streep te zetten door het plan een cultureel centrum te bouwen voor woord, beeld en geluid. In dat centrum – Yxie genaamd – zou de artistieke nalatenschap van Lucebert worden ondergebracht, aangevuld met Lucebert-werken uit een collectie van een anonieme schenker uit Spanje.

Lucebert, pseudoniem van Lubertus Jacobus Swaanswijk (1924-1994), schilderde Vrede is eten met muziek in 1985, direct na oplevering van het gebouw in Groningen. Het werk kon worden bekostigd door de 1-procentsregeling, die bepaalt dat 1 procent van de bouwkosten van nieuwe overheidsgebouwen naar kunst gaat.

Barneveld: „Acht maanden geleden zijn we al begonnen geld te vragen aan leerlingen en oud-leerlingen, met een spaarvarken. Maar dat schiet natuurlijk niet op: iedereen betaalt met biljetten van vijf euro. We gaan nu op zoek naar grote sponsors.”

De drie docenten die het schilderij proberen te redden, onderhielden in 1985 het contact met Lucebert. Op de wc bij Van Barneveld thuis hing jarenlang het gedicht dat Lucebert bij het werk schreef. Het bevat strofen die aanraden dansmuziek te draaien tijdens het eten. Geen marsmuziek, die ‘net zo bedorven’ is ‘als besmet voedsel’.

Lucebert dicht ook: ‘Lekker eten doet men alleen in rust en vrede’. De kauwgom en andere smoezeligheid op de muur vertellen een ander verhaal. Was het eten misschien niet altijd even goed? Van Barneveld: „Dat hoor je mij niet zeggen. Ik vind het juist heel mooi dat er nooit een leerling moedwillig het werk heeft beschadigd. Geen geschreven tekst, geen graffiti. Wel zie je de sporen die halfvolle pakjes chocomel nalaten als je ze van een afstand in de prullenbak mikt. Maar ja, dat zijn de onbedoelde effecten van een soort spielerei die Lucebert vast wel zou zijn bevallen.”

Dichter Anton Korteweg steunt de actie van de oud-leraren. In het Letterkundig museum dat hij jarenlang heeft geleid, is een andere wandschildering van Lucebert te bewonderen. Ter gelegenheid van de actie in Groningen dichtte hij: ‘Luceberts Nachtwacht – er gaat niets boven het hoogste / En daar dan vredig naast eten / Tot in eeuwigheid. Amen.’