Een president Romney zal Europa op afstand volgen

Nieuwsanalyse

In zijn buitenlandse denken deelt Romney meer met Obama dan met Bush jr. Europa moet meer zelf doen.

WILSON, NC - OCTOBER 18: People wait in line to vote at the Board of Elections early voting site on October 18, 2012 in Wilson, North Carolina. Today is the last day to register and the first day to vote for the election in North Carolina. Sara D. Davis/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

Wat gaat het worden vannacht? De Amerikaanse presidentsverkiezingen leven ook in Europa volop. Al maanden. Maar de belangstelling lijkt omgekeerd onevenredig aan die van de Verenigde Staten voor Europa. Want Europa bestaat voor de Amerikanen steeds minder. En wat is dan de betekenis van een eventuele presidentswisseling?

Voor nogal wat Europese politici was het een ontnuchterende ervaring dat vorige maand in het televisiedebat over buitenlandse politiek tussen de presidentskandidaten Barack Obama en Mitt Romney het woord Europa welgeteld één keer viel, en dan nog in een bijzin. Buitenland is voor de Verenigde Staten, afgezien van de bekende brandhaarden in het Midden Oosten momenteel vooral Azië.

In 2009 noemde de Democratische president Obama bij zijn eerste bezoek aan die regio zich „the first Pacific President”. Daar ligt tegenwoordig de primaire aandacht, al was het maar om de grote handelsbelangen. Om die reden heeft de Republikeinse uitdager Romney dezelfde interesse voor het zich razendsnel ontwikkelende Azië.

En Europa? Het danig met de schuldencrisis worstelende continent leidt in de Verenigde Staten vooral tot hoofdschudden. De ontelbare, telkens weer beslissende eurotoppen over de aanpak van de crisis hebben het vertrouwen in de Europese bondgenoot niet vergroot. President Obama belde diverse keren met Europese regeringsleiders. Zijn terugkerende boodschap was dat de landen van de Europese Unie eindelijk eens beslissende stappen moesten durven te zetten. „Hoe sneller besluiten worden genomen, hoe beter dit voor ons allemaal is”, aldus Obama eerder dit jaar.

Als Romney wordt gekozen, dan zal de politiek van Washington op dit terrein niet veel veranderen. Ook hij heeft meerdere keren laten weten dat de Europese lidstaten ferme besluiten moeten nemen. Voor het overige gebruikte Romney in zijn verkiezingstoespraken de „uitkeringsstaat Europa” vooral als schrikbeeld.

Maar via de militaire samenwerking in de NAVO is en blijven de Verenigde Staten bondgenoot. Ook daarin zal een verkiezing van Romney geen verandering brengen. De druk op de Europese partners om meer bij te dragen aan de NAVO was er onder Obama. Romney zal dat geluid mogelijk nog sterker vertolken, want hij verwijt president Obama op dit punt laksheid.

Over Iran en Rusland laat Romney zich doorgaans steviger uit dan Obama, maar het blijft vooralsnog een verschil in toonhoogte. Buitenlandse politiek wordt veelal gekenmerkt door een zekere constantheid van het beleid. Dat geldt tegenwoordig ook weer voor de Verenigde Staten. In elk geval rekent Europa daarop. Vergeten zijn de jaren van Obama’s voorganger George W. Bush wiens buitenlandse politiek – met als meest zichtbare daad de Amerikaanse inval in Irak in 2003 – voor scherpe verdeeldheid binnen Europa zorgde. De meerderheid van Europa keek vier jaar geleden dan ook uit naar een overwinning van Obama.

Peilingen wijzen steevast uit dat de inwoners van Europa zeker na het vertrek van Bush weer een warme band met de Verenigde Staten koesteren. Voor Nederland is dat niet anders.

Zal een overwinning van Romney dit veranderen? De toon wordt misschien anders, het beleid vooralsnog niet. Voor de verhoudingen tussen Nederland en de Verenigde Staten is de wisseling van de wacht in eigen land vooralsnog van groter belang.

De gisteren nieuw aangetreden minister van Buitenlandse Zaken, de PvdA’er Frans Timmermans, heeft in het verleden kritiek geuit op de transatlantische gedachte waarvan het departement was „doordesemd”. Hij kiest voluit voor Europa. Dat is een ander geluid dan Washington de afgelopen jaren van de nu vertrokken minister en overtuigd ‘transatlanticus’ Uri Rosenthal te horen kreeg.

Hoewel? Vandaag ging Timmersmans in Brussel op bezoek bij de Europese Unie én de NAVO.