De pijn wordt overal gevoeld

Elke dag komen er 433 werklozen bij in Nederland. En het einde is nog lang niet in zicht. „Als ik maar geen zzp’er hoef te worden.” Een momentopname.

Er zou zo veel werk zijn in de zorg.

En toch kreeg het personeel van zorgverzekeraar Menzis gisteren te horen dat het bedrijf 250 van de ruim 2.000 banen schrapt. Het nieuws kwam inclusief die oh zo pijnlijke toevoeging: gedwongen ontslagen worden niet uitgesloten.

Zomaar een ontslagaankondiging uit een eindeloze reeks. Voor steeds meer mensen wordt werkloosheid het komende jaar een reële dreiging.

En dat merken ze bij uitkeringsinstantie UWV. Het aantal ontslagdossiers stapelt zich daar in een ongekend tempo op. In september dienden bedrijven voor 6.190 werknemers een ontslagaanvraag in – meer dan tijdens crisisjaar 2009.

Onduidelijk is of deze nieuwe opleving aan ontslagen in dit tempo zal doorzetten, maar de vooruitzichten voor het komend jaar zijn niet rooskleurig. De gebruikelijke zomerdip bleef dit jaar uit.

In september waren 481.000 Nederlanders op zoek naar een baan. Het Centraal Planbureau (CPB) gaat ervan uit dat daar het komende jaar nog eens 39.000 bij zullen komen. Dan zijn de gevolgen van het regeerakkoord nog niet meegenomen. Door de bezuinigingsplannen van Rutte II zullen met name in de zorg en bij de overheid nog tienduizenden banen sneuvelen.

In de detailhandel, de bouw en het transport vallen al langer klappen. Eén op de vier bouwvakkers verloor de afgelopen drie jaar zijn vaste baan. Vakbond FNV Bouw vreest voor meer en erger. „We zien honderden faillissementen per maand en dan moet de winter nog beginnen”, zegt FNV-woordvoerder Elvira Bos. Ze verwacht dat woningcorporaties, die bij gebrek aan particuliere opdrachten voor de bouw een belangrijke opdrachtgever zijn, steeds minder te besteden hebben aan nieuwbouw en renovatie. Dat komt door financiële schandalen als bij Vestia – alle corporaties staan garant voor elkaar en moeten dus afremmen nu – en door het nieuwe kabinet extra aangekondigde bezuinigingsrondes.

Ook Kees Wallis, kantonrechter in Breda, constateert dat meer bedrijven zich bij zijn rechtbank melden om een arbeidscontract te laten ontbinden. Landelijke cijfers ontbreken.

Veel – maar niemand weet hoeveel – werknemers regelen hun ontslag inmiddels onderhands met hun werkgever in de hoop op een hogere ontslagvergoeding. In dat geval behouden zij ook hun recht op een WW-uitkering. Het betekent dat instanties, maar ook vakbonden, minder zicht hebben op het totaal aantal ontslagen.

Vakbondsbestuurder Ron van Banen, die nu druk is met de reorganisatie bij Philips, verwacht dat dat aantal ‘vrijwillige’ ontslagen het komende jaar verder oploopt, buiten het zicht van UWV, rechter of vakbonden om. Want door de aangekondigde forse inperking van werkloosheidswet- en ontslagrechten wordt ontslag op korte termijn aantrekkelijker. „Als je 63 bent en de keuze hebt nu zonder morren een ontslag te accepteren of je loopt het risico vanaf 2014 na ontslag je opgebouwde WW- en ontslagrechten te verliezen”, zegt Van Banen, „dan is de keuze snel gemaakt.”