Alleen voor vicepremier Asscher is alles nieuw

Het kabinet bestaat vooral uit Haagse oudgedienden. Nieuw was alleen de beëdiging van het kabinet voor de camera, en rommelig.

Wat hij waardeert aan VVD’ers? Frans Timmermans, de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken en PvdA’er, hoeft niet lang na te denken. „Ze hebben een prettige vorm van ontspannenheid tegenover wereldproblematiek. PvdA’ers hebben toch de neiging om alle problemen in de wereld als een soort heilige Christoffel op hun schouders te nemen. VVD’ers doen dat niet, die zijn lekker lichtvoetig”.

Gisteravond maakten Haagse journalisten kennis met de bewindslieden van Rutte II. In de Statenzaal, een fraaie, gelambriseerde ruimte op het ministerie van Algemene Zaken, stonden de ministers en staatssecretarissen en hun woordvoerders klaar om handen te schudden en telefoonnummers uit te wisselen. Er waren broodjes met worst en bladen met wijn.

Een échte kennismaking was het niet: met de meeste bewindslieden is het Haagse journaille al vertrouwd. De VVD-ministers – op Hennis-Plasschaert (Defensie) na – zaten allemaal in Rutte I, en ook de PvdA heeft een aantal ervaren oud-bewindslieden (Ronald Plasterk, Jet Bussemaker) of Kamerleden (Jeroen Dijsselbloem) naar voren geschoven. Om vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA) dromden de hele avond de meeste journalisten samen, want hij is onbekend op het Binnenhof.

Over elkaar hadden de nieuwe kabinetsleden niets dan positiefs te melden. VVD’ers zijn „gezellige mensen” (PvdA’er Lilianne Ploumen), PvdA’ers zijn „gedreven” (VVD’er Jeanine Hennis-Plasschaert). Het enige nadeel van de nieuwe coalitiepartners, grapten een aantal VVD’ers, is hun breedsprakigheid. „De ministerraad op vrijdagochtend gaat vast langer duren”, zei één van hen. „We zijn straks niet meer klaar voor de lunch.”

Eerder die dag vond de beëdiging plaats van de ministers die niet al in het vorige kabinet zaten. Die ceremonie voor het eerst sinds 1813 openbaar, en dat ging meteen mis. De nieuwe ministers legden twee keer in een kwartier de eed en gelofte af, terwijl één keer gebruikelijk is. „Dat ging even wat rommelig”, gaf ook premier Rutte gisteravond toe.

De fout lijkt gemaakt door de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) die de camerabeelden verzorgde, maar zich niet aan het draaiboek hield en om half twaalf met de beëdiging begon: tien minuten eerder dan gepland. RTL kon dat live uitzenden, maar de NOS zat nog midden in een reclameblok en miste het ritueel. De RVD besloot vervolgens de beëdiging over te doen voor de kijkers van de NOS. Toen koningin Beatrix dat hoorde, zei ze: „Niet hoor, dan wordt het een toneelstukje”, zo was te horen op een geluidsopname.

Toch werd de beëdiging van de ministers die al beëdigd waren overgedaan. PvdA’ers Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken) en Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) legden twee keer de eed „zo waarlijk helpe mij God almachtig” af. De overige ministers spraken twee maal de belofte „dat verklaar en beloof ik” uit.

De RVD liet in een reactie op de dubbele beëdiging weten dat er een „smetje” leek gekomen op een belangrijk moment, maar dat het wel „waardig in beeld gebracht” is.

De dag van de beëdiging is traditioneel ook een dag van goede voornemens. De meest gehoorde intentie onder ministers, gisteren in de Statenzaal: je niet laten opslokken door de waan van de dag. „Er gebeuren iedere dag honderden dingen in de wereld”, zei Frans Timmermans. „Maar ik heb me heilig voorgenomen om daar niet allemaal op te gaan reageren. Anders word ik een soort G.B.J. Hiltermann revisited”. Of Timmermans zich aan dat voornemen gaat houden? „Ik moet natuurlijk wel een paar impulsen onderdrukken.”