Afweer van molrat ruimt elke tumor op

De molrat is de Methusalem onder de knaagdieren: het dier kan ruim twintig jaar oud worden, terwijl ratten of muizen blij mogen zijn als ze de drie of vier jaar halen. Molratten zijn blind en brengen vrijwel hun hele leven ondergronds door. Eerder wezen Amerikaanse en Israëlische biologen er al op de dieren zelden tumoren krijgen. Gisteren beschreven ze het mechanisme waardoor deze dieren geen kanker krijgen, in het wetenschappelijke tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

De biologen onder leiding van Andrei Seluanov van de University of Rochester houden al veertig jaar blinde molratten van het geslacht Spalax in gevangenschap. Van de duizenden dieren die zij in die tijd fokten, kreeg er geen een spontaan tumoren. Opvallend, want bij ratten en muizen is de sterfte aan kanker in sommige stammen wel 90 procent. Ook 23 procent van de mensen sterft aan kanker.

Om erachter te komen wat precies het ‘geheim’ is van de blinde molrat, brachten Seluanov en zijn team bindweefselcellen van het dier in kweek. Ze dwongen de cellen snel te delen, om tumorgroei te simuleren. Na 7 tot 20 celdelingen begonnen de cellen op grote schaal het immuuneiwit interferon uit te scheiden. Dat leidde het afsterven van de cellen in. Binnen drie dagen nadat de cellen snel waren gaan delen, trad grote sterfte op. Eventuele tumoren die in het lichaam van een molrat ontstaan, zouden op dezelfde wijze als sneeuw voor de zon verdwijnen, schrijven de onderzoekers.

De biologen vermoeden dat blinde molratten zich in de loop van de evolutie hebben aangepast aan het leven in onderaardse gangen, waar heel weinig zuurstof beschikbaar is. Daardoor, schrijft Seluanov, kan het mechanisme van geprogrammeerde celdood niet functioneren en hebben de molratten een alternatief ontwikkeld. Snelle celgroei leidt bij de dieren tot massaal afsterven van cellen.

Drie jaar geleden ontdekten dezelfde onderzoekers al dat de niet direct aan blinde molratten verwante Afrikaanse naakte molrat (Heterocaphalus glaber) een ander mechanisme heeft ontwikkeld om kanker te voorkomen. Als zijn cellen met te veel op een klompje zitten, zoals in tumoren, gaan ze dood.