Waarom eten we na het avondmaal een toetje?

Ingeborg Willemsen uit Den Haag houdt niet van zoetigheid na het avondmaal en vraagt zich daarom af: waarom eten we toetjes?

In de Middeleeuwen en de Renaissance kende men geen voor- of nagerecht. Alle gangen kwamen tegelijk op tafel, zoet en hartig naast elkaar. Deze service à la française was een blijk van welstand, vertelt culinair historica Lizet Kruyff. „Het was veel gedoe, al dat eten tegelijk opdienen. En het voedsel koelde snel af.”

Suiker was moeilijk te krijgen en dus duur. Alleen mensen van stand hadden het in huis. Toetjes waren er niet, de suiker strooide men over allerlei gerechten heen, zegt Kruyff.

Suikerwaren en confituren raakten na de Middeleeuwen in zwang bij de Italianen, vertelt Albert van der Zeijden, wetenschappelijk medewerker van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed. „De elite serveerde de zoetigheden vooral bij feestelijke gelegenheden.” Later waaiden de zoetigheden over naar andere Europese landen, waaronder Nederland. „Dat blijkt uit kookboeken, maar ook uit het grote aantal suikerraffinaderijen in bijvoorbeeld Amsterdam.”

Rond 1800 raakte service à la russe in de mode in Parijs. Het eten kwam in verschillende gangen op tafel. Rijke mensen hadden een twaalfgangendiner of meer. Het toetje, dus zoetigheid na het avondmaal, ontstond hier, vertelt Kruyff. Waarom ná het eten? „Dat is zo gegroeid.”

Suiker bleef speciaal, vertelt ze, de rijken serveerden de mooiste puddingen en taarten. Omstreeks 1900 kwamen de toetjes binnen handbereik van alle bevolkingsgroepen in Nederland, vertelt Van der Zeijden.

Via de huishoudschool werd het voor-, hoofd- en nagerecht gepromoot. Het melktoetje werd toen populair. Voedzaam eten, vertelt Kruyff, was voor de arbeider belangrijk om te kunnen werken. En de kinderen groeiden goed op zuivel.

Volgens het Voedingscentrum kan het toetje een nuttige aanvulling zijn. Voor de voedingswaarde is een volkoren pannenkoek goed na een peulvruchtenmaaltijd. En na een maaltijdsoep kun je voor de verzadiging wentelteefjes bakken.

Waarom zeggen we eh…? Het nieuwe boek met de beste next questions is uit en te koop via nrclux.nl (€12,50)