Seizoen geopend

Morgen vier jaar geleden stond ik in Chicago tussen een groepje zwarte mannen. Hun broeken droegen ze saggy, die zinloze gettostijl die nu hip is bij blanke kinderen. Ze huilden stil.

De eerste zwarte president. Ik durf op dat moment al bijna niet meer terug te komen. Obama werd zo vanzelfsprekend, het lijkt haast larmoyant weer over huidskleur te beginnen. De Amerikaanse komiek Chris Rock stak zaterdag in de tv-show van Jimmy Kimmel nog leuk de draak met dat gevoel. Hij riep blank Amerika op om op Obama te stemmen: a white president you can trust”.

Hier ging ik intussen naar de nieuwe Bond-film Skyfall, waaraan een commercial van KPN vooraf ging. In dat spotje probeert een dikke zwarte man met grote, uitpuilende ogen een paar blanke gabbers bij te benen: typisch zo iemand voor wie sommigen hier nog graag het woord ‘neger’ reserveren. Uiteraard valt de dansende dommerik van een podium en even later ook nog in een sloot. In Skyfall bleek daarna de ooit blanke, damesachtige MI6-secretaresse Miss Moneypenny juist vanzelfsprekend geëvolueerd in een adembenemende zwarte vrouw, bedreven in autoachtervolgingen én het flirterig scheren van James Bond.

Hoe lang, vroeg ik me voor de zoveelste keer af, wil Nederland van zichzelf nog een provinciaal in de wereld maken met zijn zwarte stereotypen? Ja, het seizoen om over Zwarte Piet te discussiëren is weer geopend. Vroeg misschien, maar ook wel praktisch om dit jaar eens niet te wachten tot een zwarte landgenoot wegens bezwaren bij de intocht van Sinterklaas tegen de grond wordt gedrukt.

Nrc next zette het ‘Zwarte Piet-debat’ vorige week, bij voorbaat vermoeid, weg als ritueel tijdverdrijf: in tijden van technocratie zouden mensen gewoon voor „relatief simpele thema’s” vallen, waarover je kunt „bekvechten op basis van je emoties”.

Te gek meta weer, die redenering. Alleen jammer dat de slimme internetgeneratie hier niet ook even over de grens kijkt. Het is niet moeilijk vast te stellen dat het met racisme nergens zo eenvoudig ligt. Altijd gaat het om precair terrein.

Met gedoe over Zwarte Piet maakt niemand zich geliefd. Het mag daarom wel in de krant dat nota bene GeenStijl, groot geworden met het lynchen van ‘politiek-correct denken’, Zwarte Piet zaterdag racistisch noemde. Discussie van vorig jaar? Traditie? Zielig voor de kinderen? Jeugdsentiment? Zelfs volgens beroepsetters past „blackface” niet langer in een „democratische, beschaafde en ontwikkelde samenleving als Nederland”. Als Piet toch een schoorsteenveger is, „waarom dan niet upgraden naar 2012 en de schoorsteenveger wat realistischer maken. Paar zwarte vegen, in plaats van, nou ja, een kwetsende negerhatende blackface”.

Het kan natuurlijk weer een ‘hoax’ blijken te zijn. Maar dan wel eentje met prima argumenten.

Margriet Oostveen schrijft op deze plek een wisselcolumn met Christiaan Weijts.