Ramp met politiek effect

Aan de vooravond van orkaan Sandy leek de opwinding van de Amerikaanse media vooral een verkoopargument van de zenders. Terwijl de blaadjes aan de bomen nog stil hingen, werd al gesproken over ‘Frankenstorm’. Maar toen Sandy vorige week maandag over de oostelijke staten New Jersey, New York en Pennsylvania trok, bleek de natuurramp inderdaad monsterlijke vormen te hebben.

Een week later blijken bijna 200 mensen door Sandy om het leven te zijn gekomen – van wie ruim 50 op Haïti en circa 110 in Amerika – en wordt de materiële schade op zeker 50 miljard dollar geschat.

Sandy is echter niet alleen een van de kostbaarste orkanen uit de Amerikaanse geschiedenis. De storm heeft ook de toestand van de publieke ruimte in de Verenigde Staten blootgelegd. Anders dan in 2005, toen de orkaan Katrina de zuidelijke stad New Orleans trof, hebben de meeste autoriteiten alert gereageerd. De Federal Emergency Management Agency (FEMA) heeft zijn taken waargemaakt. Ook het lokale gezag was snel ter plekke, al duurde het wel lang voordat burgemeester Bloomberg van New York inzag dat de marathon geen feest zou worden en daarom maar beter kon worden afgelast.

Maar zoals altijd bij een ramp wordt na de eerste dagen ook nu langzaam duidelijk dat de schade van de orkaan niet alleen is toe te schrijven aan natuurgeweld, maar ook aan menselijke handelen. Veel huizen, bouwlocaties en infrastructurele voorzieningen waren niet voorbereid op een orkaan als Sandy. Zo stonden generatoren in kelders die onderliepen en hadden pompen te weinig capaciteit.

Die lacunes zijn onvermijdelijk in een land waar belasting betalen voor de publieke zaak als een euvel wordt gezien. Maar juist nu, in een cruciale verkiezingsweek, is deze discrepantie des te pijnlijker. De orkaan heeft direct invloed op de verkiezingen van morgen.

Onmiddellijk rees bijvoorbeeld de vraag of president Obama zou kunnen profiteren van het eerdere idee van Romney dat hij FEMA geen prioriteit zou geven.

Bovendien zijn niet alleen de campagnes maar ook de stembusgang zelf door Sandy verstoord. ‘Early voting’ is al een week onmogelijk. Of alle stemlokalen morgen open zijn, is eveneens de vraag.

Hoeveel burgers in New York, New Jersey, Pennsylvania en andere staten aan de oostkust hun stem niet (hebben) kunnen uitbrengen, is onbekend. Wellicht loopt het aantal in de tienduizenden.

Op een totaal van 220 miljoen geregistreerde kiezers in de hele VS lijkt dat een verwaarloosbaar getal. Maar dat is het niet. In het Amerikaanse stelsel, waar de zogeheten ‘electoral vote’ (kiesmannen per staat ) bepalend is, kunnen honderden stemmen beslissend zijn. Sandy blijft nog nastormen in de Amerikaanse politiek.