Prioriteit één: de crisis

Zelden zal de euforie over de schijnbare voortvarendheid van een toekomstig kabinet zo snel zijn omgeslagen in massale, aan volkswoede grenzende verontwaardiging.

Het kabinet-Rutte II, van VVD en PvdA, dat vandaag is beëdigd, heeft zich ernstig verkeken op het effect dat de aangekondigde verhogingen van de zorgpremie op sommige burgers blijkt te hebben.

Niet in de laatste plaats op de leden en de kiezers van de VVD, de grootste van de twee partijen in deze coalitie. Het feit dat onder veel anderen vroegere kopstukken als Bolkestein en Wiegel zich keren tegen deze nivellerende maatregelen, toont dat de huidige VVD-leider, premier Rutte, en andere betrokkenen uit de partij deze kwestie zwaar hebben onderschat. De VVD heeft daarnaast de kans laten lopen om een extra congres zijn louterende werking te laten doen.

Dan hebben we het nog steeds over een plan waarvan de details nog onbekend zijn. Desondanks circuleren er allerlei berekeningen, soms afkomstig van de coalitiepartijen zelf, die meer verwarring dan helderheid scheppen. Het kabinet heeft nog voor zijn aantreden in communicatief opzicht gefaald. Het zou verstandig zijn die fout nog voor het debat over de regeringsverklaring, donderdag, te herstellen. Goede communicatie, niet te verwarren met gladde praatjes, is onderdeel van effectief politiek bestuur. Al was het maar omdat het premieplan, voorzover nu bekend, in de Eerste Kamer politiek onhaalbaar dreigt te worden.

De andere coalitiepartner, PvdA, doet er intussen wijs aan de wonden die bij de VVD zijn geslagen, zoutloos te laten. Ideologisch getinte uitspraken van partijvoorzitter Spekman, die nivelleren een feest noemde, zijn nu niet zo handig. Nog los van onze opvatting dat het zorgstelsel niet op de eerste plaats voor herverdeling van inkomens bedoeld hoort te zijn.

Intussen moet niet worden vergeten dat dit een kabinet in crisistijd is. De zestien miljard aan bezuinigingen en lastenverzwaringen, die moeten worden opgeteld bij maatregelen van het eerste kabinet-Rutte en uit het Lenteakkoord, zijn niet te realiseren zonder de burgers te treffen. Nederlanders leveren ook de komende jaren veel in: zowel koopkracht als allerlei voorzieningen die vanzelfsprekend leken te zijn.

De grootste binnenlandse pechvogels zijn misschien wel degenen die straks werkloos raken. De duur van hun uitkering wordt tot twee jaar bekort en de hoogte ervan gaat in het tweede jaar naar bijstandsniveau. Vaak een drastische achteruitgang. Wie dat beseft, zal begrijpen dat de hoogste prioriteit van het vandaag aangetreden kabinet hoort te liggen bij de bestrijding van de economische crisis.