Het Witte Huis is niet genoeg, ook niet in Ohio

Voor Romney en Obama zijn de Congresverkie- zingen, die er morgen óók zijn, cruciaal. Wie ook president wordt, hij is vleugellam zonder steun in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat. Verslag uit Ohio, waar de Republikeinen in alle drie verkiezingen de winst nodig hebben.

De campagnebordjes met de namen ‘Romney/Ryan’ of ‘Obama/Biden’ hebben zware concurrentie in de aangeharkte tuintjes van de stad Toledo, in Ohio. Minstens zo vaak zie je de namen ‘Mandel’ en ‘Brown’. Dit zijn de Republikein Josh Mandel en de Democraat Sherrod Brown, de kandidaten voor een Senaatszetel in Washington. Hun campagnespotjes zijn al 64.000 keer op televisie vertoond in Ohio.

Amerikanen kiezen morgen niet alleen een president. Ook eenderde van de honderd zetels in de Senaat komt vrij, en alle 435 zetels in het Huis van Afgevaardigden. Ten onrechte krijgen de Congresverkiezingen vooral regionaal aandacht, zegt Dan Birdsong, politicoloog aan de Universiteit van Dayton, Ohio. Het Congres – Senaat en Huis van Afgevaardigden samen – bepaalt mede het succes van een president. „Als hij kan werken met een Congres dat hem gunstig gezind is, is hij in staat wetten door te voeren. Een vijandig Congres kan de president vleugellam maken.”

Sinds 2010 hebben de Republikeinen een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en de Democraten een (kleine) meerderheid in de Senaat. Obama heeft de gevolgen gemerkt. Zijn wetgeving verzandde, en hij beschuldigde het Congres van sabotage. Vorig jaar zomer weigerden de Republikeinen een afspraak met Obama te maken over een verhoging van het schuldenplafond. Washington dreigde onbestuurbaar te worden. Ook schoot het Congres een ambitieus banenplan van Obama af, dat 450 miljard dollar zou hebben gekost.

Zijn belangrijkste maatregelen nam Obama bijna allemaal in de eerste helft van zijn presidentschap: een nieuw zorgstelsel, stimuleringsmaatregelen voor de zwakke economie, ter waarde van bijna 800 miljard dollar, gelijke salariëring van mannen en vrouwen. „Die wetten waren niet mogelijk geweest als het Congres had dwarsgelegen”, zegt Birdsong. „Obama overkwam wat Bill Clinton in 1994 meemaakte.” Ook toen wonnen de Republikeinen fors bij tussentijdse Congresverkiezingen. Hierna kon hun voorman Newt Gingrich Clintons plannen saboteren. Lukt het de Republikeinen de meerderheid in het Congres te behalen, dan zullen ze proberen het nieuwe zorgstelsel terug te draaien. Als Mitt Romney president wordt, kan dat lukken. Obama kan na zijn herverkiezing hun beslissing met een veto verwerpen. Hoe dan ook, jaren van verlamming dreigen.

Op dit moment, zegt Birdsong, lijkt Obama de Senaat te kunnen behouden. In het Huis van Afgevaardigden zullen de Democraten fors winnen, al komt de Republikeinse meerderheid niet in gevaar. Deze tendens is volgens Birdsong te verklaren door de interne dynamiek bij de Republikeinen, die met opmerkelijk zwakke kandidaten aantreden.

De strijd tussen Romney en Obama gaat in Ohio gelijk op. Maar de Senaatsverkiezingen lijken beslist – in het voordeel van de Democraten, die de zetel hard nodig hebben voor hun meerderheid in de Senaat. De ervaren Democraat Sherrod Brown wordt in Ohio uitgedaagd door de 35-jarige, onervaren politicus Josh Mandel. In de meeste peilingen ligt Mandel ver achter. Mandel, een Irak-veteraan, is een puriteins-Republikeinse versie van Mitt Romney. Hij valt Brown hard aan op het uitkopen van de noodlijdende auto-industrie in Michigan, waar Brown zich hard voor had gemaakt. Overheidsgeld mag daar niet aan besteed worden, zegt Mandel. Televisiedebatten tussen beiden ontaarden regelmatig in scheldpartijen. Vorige week zei Brown over Mandel: „Hij komt niet opdagen op zijn werk. Hij huurt politieke handlangers in voor het vuile werk. Hij komt niet op voor de gewone man.” Mandel over Brown: „De senator is een leugenaar.”

De wat onvolwassen ogende Mandel staat voor een groter probleem van de Republikeinen, zegt politicoloog Birdsong, die onderzoek deed naar Congresverkiezingen. Een meerderheid in het Congres ligt binnen handbereik. Maar het partijkader kiest bij voorverkiezingen meestal de radicaalste kandidaat. „Zulke figuren hebben geen kans om zwevende kiezers te bereiken. Dat gaat nu in Ohio mis. De meeste kiezers zweven, of zijn gematigde Republikeinen.”

De Tea Party, de activistische beweging die strijdt tegen belastingen en abortus, is de best georganiseerde vleugel binnen de Republikeinse partij. In veel staten zijn ervaren, gematigde Republikeinen in voorverkiezingen weggevaagd door radicale jongeren. Dat gebeurde bijvoorbeeld ook in Indiana, waar de langst zittende senator, Dick Lugar, verloor van Richard Mourdock. Lugar stond erom bekend deals te sluiten met de Democraten. Mourdock zei een paar weken geleden dat zwangerschap na een verkrachting Gods wil is. Birdsong: „Zo missen de Republikeinen de kans een meerderheid in beide afdelingen van het Congres te behalen.”

De belangen zijn zo groot, dat ook de Congreskandidaten vele miljoenen ophalen via zogeheten super-PAC’s. In Ohio is al 41 miljoen dollar uitgegeven aan advertenties en campagneteams, met name door conservatieve organisaties die Josh Mandel steunen. Het overgrote deel komt van de conservatieve organisatie Crossroads GPS, van de Republikeinse strateeg Karl Rove. Alleen in Massachusetts, waar de Republikein Scott Brown het opneemt tegen de populaire, progressieve Elizabeth Warren, is meer geld uitgegeven: zo’n 68 miljoen dollar. Dat toont, zegt Dan Birdsong, „dat de Republikeinen de Senaatszetel in Ohio als een hoofdprijs beschouwen. Ze trekken zich weinig aan van de beroerde peilingen.”

    • Guus Valk