Asscher dempt applaus op PvdA-congres: er is geen reden voor euforie

PvdA’ers maakten op een partijcongres geen grappen over de problemen van coalitiepartner VVD. ‘Volgende week zijn wij aan de beurt.’

Nederland, Den Bosch, 's Hertogenbosch,3-11-2012. Foto Maarten Hartman. PvdA congres in Veemarkt hallen. Het congres stemt in met het regeerakkoord tussen PvdA en VVD. Ter afsluiting van het congres zingen de aanwezigen De Internationale. Vlnr. Marleen Barth, Diederik Samsom, Jeroen Dijsselbloem, Lodewijk Asscher, Hans Spekman.

Wacht maar. Nu is het de VVD, maar straks zijn wíj aan de beurt. Dat was het sentiment tijdens het formatiecongres van de PvdA, afgelopen zaterdag in Den Bosch. Van leedvermaak over de perikelen bij de coalitiepartner was geen spoor te bekennen.

„Wacht maar tot het over de versobering van de sociale zekerheid gaat”, zei de Utrechtse wethouder Gilbert Isabella.

„Volgende week gaat het over het ontslagrecht”, zei de Amsterdamse deelraadswethouder Thijs Reuten in de wandelgangen. „En dan krijgen wij het moeilijk.”

„Op de achterbank van de auto of in de treincoupé is vast wel wat gegniffeld door PvdA-leden”, zei een bestuurslid uit Arnhem. „Maar als we dat publiekelijk doen, zou het als een boemerang bij ons terugkomen”.

De opstand bij de VVD over de inkomensafhankelijke zorgpremie heeft ook PvdA’ers de stuipen op het lijf gejaagd, zo bleek in de Brabanthallen. „Nivelleren is feest”, zei partijvoorzitter Hans Spekman zaterdag in een interview met het Algemeen Dagblad. Maar van de meeste aanwezigen had hij die gevoelige concessie niet zo stevig hoeven inpeperen bij de VVD.

„Rutte is ook onze premier, van ons kabinet”, zei een intimus van partijleider Samsom. „Voor de PvdA is dit heel vervelend”. Kamerlid Martijn van Dam noemde de situatie bij de VVD „zorgwekkend”. „Dit kunnen ze niet nog een week volhouden”. Samsom heeft Spekman inmiddels telefonisch terechtgewezen over het interview, zo bevestigt de PvdA. „Samsom heeft gezegd dat hij het een ongelukkige uitspraak vond”.

Een daverend feest ging het sowieso niet worden, het formatiecongres. Dat had Samsom al van tevoren al duidelijk gemaakt. Met zestien miljard aan bezuinigingen en vele pijnlijke concessies voor de PvdA is het kabinet-Rutte II, waar de leden afgelopen zaterdag massaal ‘ja’ tegen zeiden, geen reden voor al te veel vrolijkheid en euforie.

Maar de opgewektheid was wel héél ver te zoeken. Echt spetteren wilde het maar niet, de hele dag. De speeches van Samsom en de nieuwe vicepremier Lodewijk Asscher kregen een warm applaus – maar meer ook niet. Zelfs het als hilarisch bedoelde muzikale intermezzo van senator Klaas de Vries („Er is iets vreselijks gebeurd vandaag/Daarom stel ik een Kamervraag”) wist de zaal niet echt los te krijgen. Na afloop bleef slechts een handjevol partijgangers een biertje drinken, de meeste Kamerleden en ministers waren snel weer vertrokken.

Je zou bijna vergeten dat de PvdA toch maar mooi terug is in het centrum van de macht, nadat de partij een half jaar geleden nog zonder zelfvertrouwen in de oppositie bivakkeerde. En dat het regeerakkoord ook „veel moois” bevat voor de sociaal-democraten, zoals de nieuwe vicepremier Lodewijk Asscher benadrukte.

Asscher deed zijn uiterste best om de verwachtingen te temperen. „Nu de PvdA weer in de regering zit, wordt niet alles opeens beter en makkelijk”, hield hij zijn partijgenoten voor in zijn speech. De jubelsfeer rondom zijn komst naar Den Haag probeerde hij te relativeren: „Zij die alles van mij verwachten, zal ik teleurstellen”. Toen de leden hem bij de presentatie van de bewindslieden opnieuw een ovatie wilden geven, maakte Asscher een dempend gebaar naar de zaal.

Eerder die dag waren de leden zonder veel problemen akkoord gegaan met Rutte II. Natuurlijk, er waren klachten en zorgen over moeilijke punten uit het regeerakkoord. Meest besproken: het miljard bezuinigen op ontwikkelingshulp en de verkorting van de WW-duur.

Ook de strafbaarstelling van illegaliteit zorgde voor verontwaardiging. „Stuitend en genant”, zo noemde een partijlid uit Wijchen het voornemen. Oud-integratieminister Ella Vogelaar beklom het podium om te zeggen dat ze het „heel erg” vond dat de PvdA dit voor zijn rekening nam. Ook vond ze het „een bloody shame” dat migranten straks pas na zeven in plaats van vijf jaar kunnen stemmen voor de gemeenteraad.

Maar de pijn zat deze keer toch echt bij de VVD, niet de PvdA. Ook de meest opvallende genodigde op het congres, VVD-Kamerlid Ton Elias, was zich daarvan bewust. Semi-onopvallend droeg hij de hele dag een mapje bij zich met daarin een uitspraak van PvdA-onderhandelaar Bos uit de Volkskrant: „Ook de PvdA krijgt het nog moeilijk”.

Een pesterijtje. Maar de meeste PvdA’ers verwachten dat Bos gelijk krijgt.