4. Satire

De satirische nieuwsshows van Jon Stewart en Stephen Colbert, in de VS en in Nederland te zien op Comedy Central, zijn waarschijnlijk de bekendste voorbeelden van kritiek op het Amerikaanse gepolariseerde medialandschap.

In Stewarts The Daily Show, sinds 1999 op tv, wordt zowel de Amerikaanse politiek als politieke verslaggeving op de hak genomen. Stewart zegt steevast dat hij geen journalist is, maar komiek; toch is zijn invloed groot. In 2009 werd Stewart in een enquête op internet van Time Magazine met 44 procent van de stemmen verkozen tot ‘meest betrouwbare nieuwsman’. Twee jaar geleden kwamen meer dan 200.000 mensen af op de door hem georganiseerde ‘Rally to restore sanity’ (manifestatie tot herstel van de redelijkheid), een demonstratie tegen polarisatie in de Amerikaanse politiek. En recentelijk hield hij een politiek debat met Bill O’Reilly, een journalist van Fox News die juist niet voor komiek wil doorgaan.

Colberts The Colbert Report, een spin-off van The Daily Show, gaat nog een stap verder. Colbert maakt het Amerikaanse hypergepolariseerde nieuws belachelijk door een rechtse nieuwsshow te imiteren en slechts een fractie te overdrijven. Vorig jaar stelde hij zich als Republikein kandidaat voor de presidentsverkiezingen. Ook richtte hij en eigen super-PAC op, een fonds waarmee politici anonieme donaties kunnen ontvangen. „Dit is geen grap”, luidden de eerste woorden van Colberts toespraak na de formele oprichting van zijn super-PAC.

Volgens een recente peiling van Pew Research Center zegt 12 procent van de Amerikanen nieuws over de verkiezingen te vernemen via comedyshows – bijna net zoveel als via publieke radio en nationale kranten. In eerder onderzoek van hetzelfde instituut noemde één op de vijf jongeren onder 35 jaar The Daily Show als belangrijkste nieuwsbron.

Jon Stewart en Stephen Colbert tonen de verwevenheid van politiek, media en mediakritiek in de VS. De door Colbert geïntroduceerde term truthiness, ‘waarheiderigheid’, vat de staat van Amerikaanse media wellicht nog het beste samen.