3. Eigen onderzoek van ngo's

Een opvallende trend in de VS is op de opkomst van ‘public interest groups’, organisaties die in het algemeen belang specifieke onderwerpen onder de aandacht brengen bij een breder publiek.

Een voorbeeld is MapLight.org, een twaalfkoppige non-profitorganisatie in San Francisco die draait op giften en zich toelegt op het onderzoeken van de invloed van geld op de Amerikaanse politiek.

Jeffrey ErnstFriedman, nu hoofd onderzoek van MapLight, werkte voor eerder als journalist in Washington D.C. Daar woonde hij congreszittingen bij voor gespecialiseerde nieuwsbrieven voor lobbyisten. „Ik zag een enorm gat tussen wat ik in kranten las, en wat er achter de schermen gebeurde”, vertelt hij. „Politici worden voortdurend bespeeld door lobbygroepen om ergens voor of tegen te stemmen. Daar hoort een gewone burger vrijwel nooit iets over.”

Bij MapLight brengt ErnstFriedman in kaart welke congresleden geld hebben gekregen van bepaalde lobbygroepen, en hoe zij vervolgens hebben gestemd. ErnstFriedman noemt dit ‘advocacy journalism’. Hij doet onderzoek in het algemeen belang en is openlijk over zijn motivatie: geld corrumpeert politiek, en dat moet stoppen.

De organisatie legt zelf geen causaal verband tussen specifieke donaties en stemgedrag, maar maakt databases toegankelijk zodat journalisten en burgers hun eigen conclusies kunnen te trekken. Naar eigen zeggen zijn er sinds de oprichting van MapLight in 2009 meer dan drieduizend artikelen verschenen waarbij gebruik is gemaakt van hun databases, in onder andere The New York Times, Washington Post en The Wall Street Journal.

Onderzoeksjournalistiek in de VS wordt in toenemende mate overgenomen door non-profitorganisaties en universiteiten, zegt Tom Rosenstiel. „Journalisten bij traditionele nieuwsmedia krijgen minder tijd voor uitvoerig onderzoek, terwijl er wel behoefte is aan dit soort feitelijke informatie. Zolang zulke organisaties transparant opereren, komt dat de kwaliteit van de journalistiek en het publiek debat ten goede.”