Zonder verkeersborden let je beter op. En voilà, minder ongelukken

Tijdens de avondspits is het druk bij het smalle ophaalbruggetje over de Gaag in het dorp Schipluiden. Er wordt getoeterd. Automobilisten zigzaggen. Fietsers proberen hun evenwicht te behouden op de helling van de brug. „Het is hier soms heel gevaarlijk. Er gebeuren ook wel ongelukken, bijvoorbeeld doordat automobilisten geen voorrang geven”, vertelt Sabine Haring, een 19-jarige studente die als bewoner van het hoekhuis een uitstekend zicht heeft op de brug.

In dit kalme stukje Randstad willen de bestuurders op drie plaatsen, onder meer bij de ophaalbrug, verkeersborden weghalen. „Hoe minder borden, hoe beter”, laat VVD-wethouder Ronald Vuijk van de gemeente Midden-Delfland weten. „Een straat met geen of weinig verkeersborden en andere aanwijzingen blijkt in de praktijk verkeersveiliger te zijn. Automobilisten minderen vaart doordat de straat minder overzichtelijk is en letten daardoor veel beter op. Daarnaast past minder verrommeling door verkeersborden bij het authentieke karakter van de Midden-Delflandse dorpen.”

Het idee is niet nieuw. In vooral het noorden van Nederland gingen honderd locaties Midden-Delfland voor. Vijftien jaar geleden werden op een kruispunt in Drachten de eerste verkeersborden gesloopt. Ook in andere Europese landen wordt het gedaan.

De enkele jaren geleden overleden verkeerskundige Hans Monderman was de geestelijk vader van shared space: een gemeenschappelijke ruimte waar verkeersdeelnemers samen verantwoordelijk zijn voor hun onderlinge verkeer. Zonder dat een overheid of de politie dat door waarschuwingen en geboden bepaalt. Het verkeer is te gast in een ruimte. Zoals op een straat die niet langer langs een school voert, maar onderdeel is gemaakt van het schoolplein. Dan ga je vanzelf minder hard rijden.

„Respect in plaats van regels”, vat Pieter de Haan het idee samen. De Haan is coördinator van het ‘kenniscentrum shared space’ aan de NHL Hogeschool in Leeuwarden. De Haan: „In een shared space kunnen verkeersdeelnemers niet langer alleen op zichzelf letten en gassen als het verkeerslicht op groen springt, en iedereen wegtoeteren die iets onverwacht doet. Het ontbreken van regels leidt tot onzekerheid. Die onzekerheid leidt tot voorzichtiger rijden. En dat vergroot de veiligheid. Er wordt ook meer gecommuniceerd. Vergelijk het met de manier waarop we met winkelwagentjes door een supermarkt rijden: voorzichtig en vriendelijk. Subtiel geef je ruimte aan iemand die haast heeft.”

Verschillende onderzoeken hebben de afgelopen jaren aangetoond dat kruisingen vriendelijker zijn geworden, prettiger om er te verblijven. Ook het aantal ongevallen lijkt te dalen. Maar: het ontbreekt volgens de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) aan „goed uitgevoerd onderzoek dat licht werpt op de verkeersveiligheidseffecten” van shared space.

Ook omwonenden zijn niet altijd overtuigd dat het veiliger wordt. Sabine Haring wijst naar verkeersborden bij de ophaalbrug in Schipluiden. „De mensen trekken zich weinig van de verkeersborden aan. Hoe moet dat als straks de verkeersborden helemaal weg zijn? Dan wordt het nog gevaarlijker.”