The Boss is een oer-Amerikaan

‘Ik ben de president, maar hij is de boss’, zei president Obama in 2009 over Bruce Springsteen bij de uitreiking van de Kennedy Center Honors. Het was meer dan een woordgrapje over de bekendste bijnaam van Springsteen. Want steeds vaker werpt The Boss zich op als het geweten van Amerika, stelt de Nederlandse journalist René Sommer vast in Een roadtrip in 14 songs. Het Amerika van Bruce Springsteen.: ‘Hij geeft een krachtige stem aan de mensen die het zwaar hebben in dit immense land’.

Samen met fotograaf Bob Bronshoff zocht Sommer de gewone Amerikanen op die Springsteens songs bevolken. Soms zijn het mensen die gerelateerd zijn aan een bestaand Springsteen-personage, zoals Kadiatou Diallo, de moeder van de jonge Amerikaan van Somalische afkomst die in 1999 in de portiek van zijn New Yorkse woning werd gedood door 41 politiekogels. ‘You can get killed just for living in/Your American skin’, zong Springsteen over hem in ‘American Skin (41 shots)’.

Maar vaker gingen Bronshoff en Sommer naar een plek die Springsteen beschrijft of noemt in zijn nummers, zoals het winkeltje van waarzegster Madame Marie op de boardwalk van Asbury Park uit ‘4th of July. Asbury Park (Sandy)’ uit 1973. Het winkeltje blijkt nog steeds te bestaan, Madame Marie niet meer. Twee van haar kleindochters voorspellen er nu de toekomst, van wie Sabrina Castello in Sommers stukje een het woord komt.

Sommers stukjes zijn net zo gewoon als de Amerikanen over wie ze gaan. Meestal beschrijft hij kort de plek – ‘alle winkels en restaurantjes ogen nieuw’ (over de boardwalk van Asbury Park) – en citeert hij de Amerikanen die hij er ontmoet. Zelden hebben die iets bijzonders te melden. Bronshoffs foto’s zijn al net zo gewoon. Waarzegster Sabrina Castello heeft hij gefotografeerd voor haar winkeltje, met een kind op haar arm. Kadiatou Diallo portretteerde hij met een foto van haar overleden zoon in haar handen.

Sommer en Bronshoff beperkten zich tot veertien plekken in New Jersey en omgeving, de streek aan de Amerikaanse Oostkust waar Springsteen werd geboren, opgroeide en nog altijd woont. De Amerikaanse fotograaf Eric Meola nam Bruce Springsteen in 1977 juist mee naar Salt Lake City en Nevada om hem daar te fotograferen. Eerder had Meola de iconische foto voor de hoes van Springsteens doorbraakplaat Born To Run uit 1975 gemaakt. Hierop leunt een glimlachende Springsteen, met vlasbaardje en gitaar, op de onlangs overleden saxofonist Clarence Clemons.

Meola maakte in 1977-1978 honderden foto’s van Springsteen, maar geen daarvan werd gebruikt voor de hoes van Darkness On The Edge of Town, Springsteens plaat uit 1978. Maar nu, 35 jaar later, zijn tientallen van Meola’s zwart-wit foto’s alsnog bijeengebracht in Streets of Fire. Bruce Springsteen in Photographs and Lyrics 1977-1979. Meola laat zijn foto’s vergezeld gaan van songteksten van Springsteen en eigen stukken over zijn omgang met The Boss.

Wat Meola wilde met zijn foto’s is wel duidelijk: Springsteen neerzetten als een oer-Amerikaan. Hierbij schuwde hij de clichés niet. Niet alleen fotografeerde hij Springsteen in een auto op een kaarsrechte woestijnweg naar verre bergen, maar ook, als in een schilderij van Edward Hopper, als enige aanwezige bij een nachtelijk benzine-station. Maar wonderlijk genoeg heeft de gladgeschoren Springsteen in veel portretten meer iets van een frêle balletdanser dan van de bij voorkeur wijdbeens staande spierballenrocker met opgestroopte mouwen die hij eind jaren zeventig zou worden.