Sandy is grotere ramp dan Amerika dacht

Op Staten Island zitten duizenden gezinnen in koude overstroomde huizen. Inwoners klagen dat de VS te snel tot de orde van de dag zijn overgegaan.

Brooke Clarkin tries to salvage some personal items from her mother's home in Staten Island, New York, Thursday, Nov. 1, 2012. Her mother's home was not only flooded to the ceiling, but was swept off its foundation and was carried to the other side of the street. The National Guard and federal emergency management officials will deliver 1 million meals and bottled water to New York areas hardest hit by Superstorm Sandy. (AP Photo/Seth Wenig) AP

New York probeert zo snel mogelijk over te gaan tot de orde van de dag, net als andere gebieden aan de Amerikaanse oostkust die zijn getroffen door orkaan Sandy. Maar de werkelijkheid blijkt weerbarstig. Terwijl Broadway weer shows vertoont, zitten miljoenen Amerikanen nog zonder elektriciteit, zonder verwarming en zonder benzine.

De shock na de shock, wordt het genoemd. Met Amerikaans optimisme werd al voordat Sandy goed en wel was uitgeraasd, aangevangen met het herstel van het getroffen gebied. Metro’s en bussen moesten weer rijden, vliegtuigen opstijgen en de marathon van New York moest en zou doorgaan. Maar de ramp blijkt veel erger dan gedacht.

De kloof was gisteren groot, drie dagen nadat Sandy aan land kwam. In Manhattan werkten mensen weer, de beurs was open en een deel van de metro ook. Maar op hetzelfde moment zaten vlakbij op Staten Island nog duizenden gezinnen in ijskoude, overstroomde huizen.

Nog zo’n contrast: terwijl Barack Obama en Mitt Romney gisteren weer voluit campagne voerden voor de verkiezingen van 6 november, werd het dodental van Sandy met nog eens ruim dertig verhoogd. Het grimmige cijfer van zeker 98 doden kan verder oplopen. Niet alle overstroomde huizen zijn doorzocht.

Het is de vraag of de politieke campagnes vandaag onverstoord door kunnen gaan. In zwaar getroffen gebieden als Staten Island klinkt inmiddels gemor over de snelheid waarmee politici Sandy achter zich willen laten. Vooral president Obama moet mogelijk weer al zijn aandacht besteden aan de ramp, vier dagen voor de verkiezingen.

„Ze zijn ons vergeten”, zei Theresa Connor, een 42-jarige inwoner van Staten Island gisteren tegen Reuters. Het dodental in de wijk liep donderdag op tot twintig, onder wie twee vermiste broertjes van twee en vier. Connor: „Hoe kan [burgemeester Michael] Bloomberg zeggen dat het goed gaat in New York?”

De woede kan verder oplopen als er vandaag nog meer doden worden gevonden, wat niet is uitgesloten. De nasleep van Sandy eist bovendien nieuwe slachtoffers. In Brooklyn werden gisteren een man en vrouw gedood door een vallende boom. In Newark, New Jersey, stikten twee jonge vrouwen nadat ze binnenshuis een generator hadden opgestart.

Minstens zo gevaarlijk: huizen verwarmen door de gasoven open te zetten. Maar met temperaturen die ’s nachts dalen tot zo’n vijf graden is dat wat veel getroffen bewoners doen. Zoals Lydia Crespo op Staten Island. „Het voelt als een vrieskist”, zei de vrouw tegen The Wall Street Journal. „Geen water, geen licht. Het enige wat je hier ruikt zijn gas, olie en schimmel.”

Terwijl bejaarden al dagen schuilen op bovenverdiepingen en een vieze massa van zeewater en rioolwater door de straten van kustplaatsen stroomt, wordt het steeds lastiger voor politici om elkaar op de schouders te kloppen over de goede aanpak van de ramp.

Woensdag nog maakte president Obama een succesvol rampenbezoek aan New Jersey, waar hij en de Republikeinse gouverneur Chris Christie elkaar over en weer complimenten maakten. Sandy zorgde voor verbroedering.

Het is de vraag of zo’n win-win-strategie voor lokale en landelijke politici nog steeds houdbaar is, nu burgers klagen over gebrek aan eten en drinkwater en de eerste vechtpartijen zijn uitgebroken om schaarse benzine.

Burgemeester Bloomberg lijkt als eerste aan de beurt voor kritiek. Hij bleek deze week een snelle rampenbestrijder, maar de klachten nemen toe over zijn besluit om de beroemde New York Marathon zondag door te laten gaan. In Staten Island, bij het beginpunt van de marathon, wordt geëist dat alle energie naar de slachtoffers van Sandy gaat, niet naar het ontruimen van het parcours.

Een eerste teken van onderlinge kritiek tussen bestuurders was een Twitter-bericht gisteren van gemeenteraadslid James Oddo. Hij zei dat hij zou gaan schreeuwen als er hulpverleners uit Staten Island worden gehaald om de marathon bij te staan. „We hebben op dit moment mensen zonder huizen en zonder hoop.”

Bloomberg herhaalde gisteren de mantra van het onverwoestbare New York. „De stad is een stad waar we door moeten gaan,” zei hij bij zijn besluit de marathon door te laten gaan.

Later kwam de burgemeester met de verrassende aankondiging dat hij Obama officieel steunt bij de verkiezingen. Mét een sausje Sandy: de president heeft betere plannen tegen klimaatverandering dan Romney.

Goed nieuws voor Obama, want burgemeester Bloomberg is een belangrijke politieke kracht. Maar het kon wel eens de laatste politieke omhelzing zijn. De scepsis bij de slachtoffers van Sandy neemt toe. Hoe lang houdt Amerikaans optimisme stand, als er bibberende bejaarden op zolder zitten?