Knokken met de baas - is dat hervorming?

Ze is 62 jaar oud, ze had 47 jaar gewerkt bij de Rabobank en ze stond op straat. Ze was ongeschikt verklaard voor haar gewijzigde administratieve functie. Ze kon vertrekken met 130.182,34 euro vergoeding. Maar ze koos de kantonrechter.

De rechter verhakselde de procedure die de Rabobank bij de reorganisatie volgde: niet zorgvuldig, geen adequate bezwarenbehandeling, geen goed werkgeverschap, onbillijke uitkomst. Hij kent 175.000 euro toe, al is dat lager dan de eis.

Over het werkgeverschap van de bank bestaan overigens meer feiten. De bank stond dit jaar voor de vierde maal bovenaan in de peiling van vakblad Intermediair over populairste werkgevers.

In de visie van het toekomstige kabinet zijn procedures à la de Rabowerkneemster straks uitzonderlijk. VVD en PvdA hervormen naar eigen zeggen het ontslagrecht, maar dat komt neer op versobering en versimpeling. Uitkeringsbureau UWV gaat ontslagaanvragen afhandelen. Ontslagen werknemers kunnen nog naar de rechter, maar het regeerakkoord suggereert dat zij weinig kans maken. Hun maximale gouden handdruk: 75.000 euro.

Hoe pakt dit uit?

Om te beginnen zijn de werkgevers de klos. Zij moeten 1,3 miljard euro extra aan WW-premies betalen. Dat komt overeen met 7.428 verloren Rabobankzaken à 175.000 euro. Overigens becijferen de werkgevers het bedrag dat zij nú kwijt zijn aan ontslagkosten op gemiddeld 4 miljard euro.

Het nieuwe kabinet overweegt ook de WW-premie te differentiëren „op basis van de criteria van goed werkgeverschap”. De vraag is hoe en wie welke criteria vaststelt. Het UWV zal een databank moeten opzetten, met eigen gegevens, maar ook met die van rechters.

Hoe pakt het uit voor oudere werknemers? Boven 55 jaar is werkloosheid na ontslag bijna structureel. Daar verandert deze ‘hervorming’ niets aan – al komt er een scholingsbedrag, dat transitiebudget is gedoopt, en ambieert het regeerakkoord „snelle doorstroming van baan naar baan”.

Op de werkvloer gonst het van maatregelen die zeker in crisistijd zomaar tot conflicten en ontslag à la de Rabobankmedewerkster leiden. Een greep uit de meest recente Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en CBS: 25 procent van de werknemers had de laatste twaalf maanden een conflict met collega’s, 18 procent met zijn leidinggevende en 10 procent met zijn werkgever. Bij 17 procent was sprake van een grote reorganisatie, bij 12 procent van inkrimping zonder gedwongen ontslagen, bij 10 procent van krimp mét gedwongen ontslagen.

Dat zijn stuk voor stuk conflictgevoelige situaties die tot vertrek of ontslag kunnen leiden. Zoals de kantonrechter in de arbeidszaak van de Rabobankwerkneemster vaststelt: een ondernemer mag de bedrijfsvoering (her)inrichten zoals hij dat wil, maar hij moet wel zorgvuldig met de belangen van de werknemer omspringen.

De stok achter de deur van een hoge ontslagvergoeding valt nu weg. De werkgever moet meer WW-premie betalen, de werknemer zit thuis met zijn transitiebudget. De kans groeit op stugge onderhandelingen en harder knokken. Een typische verlies-verlies ‘hervorming’.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.