‘Israël voerde luchtaanval uit op wapenfabriek Soedan’

Na een serie explosies vorige week in Soedan zijn er aanwijzingen dat die het gevolg waren van een luchtaanval. Israël wordt beschuldigd, maar zwijgt.

Ruim een week na een reeks explosies in een wapenfabriek in de Soedanese hoofdstad Khartoum, groeit de consensus onder analisten dat die het gevolg waren van een Israëlische luchtaanval. Israël is al langer bezorgd dat via Soedan wapens naar de Gazastrook worden gesmokkeld en zou met de aanval een wapenzending hebben vernietigd.

Soedan kwam al snel met een verklaring dat Israëlische bommenwerpers de fabriek al-Yarmouk hadden aangevallen. „Vier vliegtuigen, die uit het oosten kwamen, bombardeerden het industriële complex al-Yarmouk”, zei minister van Informatie Ahmed Belal Osman. „Ze gebruikten geavanceerde technologie.”

Enkele dagen later gaf het Satellite Sentinel Project, een Amerikaanse organisatie die met behulp van satellieten de oorlog in Darfur volgt, beelden vrij die duiden op een luchtaanval. Ze zijn vlak na de explosies gemaakt en tonen zes grote kraters op het terrein van de fabriek, waar eerder veertig containers stonden. De organisatie legde de beelden voor aan militaire experts, die zeggen dat de kraters corresponderen met kraters van bommen of raketten.

Jonah Leff, Soedan-expert van het Zwitserse onderzoeksbureau Small Arms Survey, zegt per telefoon vanuit Nairobi dat hij er aanvankelijk niet van overtuigd was dat het om een luchtaanval ging. In Afrika zijn er wel vaker explosies in wapenfabrieken en de Soedanese propaganda wijst maar al te graag naar Israël.

Maar hij is net terug van een wapenconferentie in Ethiopië, waar collega’s hem hebben overtuigd. „Als het slechts explosies waren, hadden die bij de fabriek of de opslagplaatsen moeten zijn, niet op de plaats van de containers. Bovendien blijkt dat mensen in Khartoum vliegtuigen hoorden en zagen overvliegen.”

Leff zegt dat Israël het enige land in de regio is dat de militaire capaciteit heeft om zo’n precisiebombardement uit te voeren. „Het is ook het enige land dat belang bij zo’n aanval zou hebben. Volgens Israël levert Iran via Soedan wapens aan Hamas in de Gazastrook. Het lijkt één keer eerder een wapenleverantie te hebben gebombardeerd: in 2009 werd in het Oost-Soedan een konvooi geraakt.”

Net als toen heeft Israël de aanval van vorig week ontkend noch bevestigd. Dit is de gebruikelijke reactie op militaire acties die aan Israël worden toegeschreven. Israël heeft ook nooit toegeven dat het in 2007 een nucleaire reactor in aanbouw in Syrië bombardeerde. Of dat het Hamas-leider Mahmoud al-Mabhoud twee jaar geleden in Dubai liquideerde. Israël zei destijds wel dat Mabhoud in Soedan werkte en een belangrijke rol speelde bij de smokkel van geavanceerde raketten naar de Gazastrook.

Ondanks de officiële radiostilte spraken Israëlische functionarissen na de explosies wel over Soedan als doorvoerhaven voor wapens. De Israëlische vicepremier Moshe Yaalon zei dat „er geen twijfel over bestaat dat Soedan een spil van wapens is uit Iran die ons bereiken, en niet alleen ons”. En Amos Gilad, beleidsdirecteur op het ministerie van Defensie, noemde Soedan een „terreurstaat”, die „dient als smokkelroute voor Iraanse wapens, via Egyptisch grondgebied, naar terroristen van Hamas en de Islamitische Jihad.”

Leff zegt dat hij bewijzen heeft dat er wapens via Soedan naar de Gazastrook worden gesmokkeld. „Ik weet zeker dat het Soedanese leger hierbij betrokken is, of het op zijn minst door de vingers ziet. Maar Iraanse betrokkenheid is nooit bewezen.” Daarbij zijn de relaties tussen Iran en Hamas flink verslechterd.

Israëlische kranten speculeerden dat de aanval een oefening was voor een aanval op de nucleaire installaties van Iran. Sommigen publiceerden zelfs kaarten om te laten zien dat de afstand ongeveer even ver is. Maar Isaac Ben-Israël, een luchtmachtgeneraal in ruste, merkte op dat deze speculaties het gevolg zijn van de Israëlische zwijgzaamheid. En dat elk land met een geavanceerde luchtmacht de aanval kan hebben uitgevoerd. „Zelfs als wij het niet waren, dan kan het geen kwaad om ze te laten denken dat wij het wel zo was.”