Honderden aanvragen voor hulp bij sterven

Nederland, Nijmegen, 16-5-2007 Huisarts bezoekt terminale patient. Menselijk contact, zieke, eerstelijnszorg. Foto: Flip Franssen

Menzis gaat als eerste zorgverzekeraar de hulpverlening van de Levenseindekliniek vergoeden. Dat maakte de zorgverzekeraar gisteren bekend op een congres over het functioneren van de Levenseindekliniek, die op 1 maart dit jaar werd geopend. Tot nu toe drijft de kliniek op donaties. De patiënt betaalt niets.

De Levenseindekliniek is een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde. Het is geen echte kliniek, maar een samenwerkingsverband van vijftien over Nederland verspreide ‘ambulante teams’ die patiënten begeleiden bij hun doodswens. Elk team bestaat uit een arts (huisarts, psychiater, specialist ouderengeneeskunde) en een verpleegkundige. Zij werken niet fulltime voor de kliniek, maar hebben daarnaast hun eigen werk.

Uit gisteren gepresenteerde cijfers blijkt dat de teams van de Levenseindekliniek tot nu toe 21 mensen hebben geholpen met sterven. Dat gebeurde vijftien keer door euthanasie en zes keer door hulp bij zelfdoding – waarbij de patiënt zichzelf de dodelijke middelen toedient. Dit komt bij reguliere euthanasiegevallen veel minder vaak voor. Ten minste drie patiënten waren dement, maar nog wel wilsbekwaam.

Volgens projectleider Steven Pleiter kloppen bij de kliniek veel mensen aan die niet terminaal zijn, maar wel ondraaglijk en uitzichtloos lijden, bijvoorbeeld door ziekten als multiple sclerose en ALS.

Pleiter denkt dat zieken bij de kliniek uitkomen, omdat hun arts euthanasie niet aandurft bij patiënten die niet stervende zijn, hoewel de wet dit wel toestaat.

De Levenseindekliniek honoreert lang niet alle hulpverzoeken, blijkt uit de cijfers. Tot nu toe hebben 456 mensen zich tot de kliniek gewend. De helft van de verzoeken is nog in behandeling. In dertig gevallen besloot de behandelend arts van de patiënt, na contact met de Levenseindekliniek, alsnog zelf het euthanasieverzoek te honoreren.

De kliniek wees 94 verzoeken af, omdat de patiënt niet eerst had overlegd met zijn eigen arts of niet voldeed aan de wettelijke criteria voor euthanasie – er moet sprake zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden, een vrijwillig en weloverwogen verzoek en een gebrek aan alternatieve behandelmogelijkheden. De meeste aanvragen kwamen van mensen boven de 61 jaar, negentien van mensen onder de dertig.

Het is de bedoeling dat het gebouw van de Levenseindekliniek in Den Haag, nu nog alleen een kantoor, wordt uitgerust met enkele kamers voor mensen die niet thuis kunnen sterven, bijvoorbeeld omdat ze verblijven in een psychiatrische inrichting.