Wil echte nummer één nu opstaan

Serena Williams won het eindejaarstoernooi in Istanbul. Ze is ’s werelds beste, maar geen nummer één. Het vrouwentennis mist grote sterren.

Victoria Azarenka, nu nummer één, is „een anoniem typetje”. Foto AP

De vraag was of hij minimaal vijf tennissters uit de toptien van de wereldranglijst kan noemen. De ervaren sportmarketeer Frank van den Wall Bake noemt zichzelf een „sportjunk en een tennisliefhebber”, maar het blijft even stil aan de andere kant van de lijn. Hij komt niet verder dan Serena Williams, Maria Sjarapova en – later in het gesprek – Samantha Stosur. „Dat zegt wel wat. Ja ook over mijzelf, maar vooral over het vrouwentennis.”

Het valt hem niet te verwijten. Het vrouwentennis heeft het al een aantal jaren moeilijk, en ook afgelopen seizoen is er weinig verbeterd. Er is veel kritiek op de WTA-tour: de wedstrijden zijn saai, er zijn geen titanengevechten zoals bij de mannen, het niveau is achteruitgegaan en er zijn maar twee aansprekende sterspeelsters: Sjarapova en Serena Williams. Zij stonden zondagavond in de finale van WTA Championships in het Turkse Istanbul. De donkere Amerikaanse versloeg de blonde Russin op het officieuze WK met 6-4 en 6-3.

Het vrouwentennis zit in een identiteitscrisis. Vraag de doorsnee sportliefhebber wie de nummer één van de wereld is, en velen zullen het antwoord – de Wit-Russische Victoria Azarenka – schuldig blijven.

Van den Wall Bake: „Met alle respect voor de tenniskwaliteiten van Azarenka, maar ze is een anoniem typetje. Er is een gebrek aan persoonlijkheden in de top, je mist glamour en uitstraling.” Het contrast met de mannen – waar Rafael Nadal, Roger Federer, Novak Djokovic en Andy Murray bekende boegbeelden zijn – is groot.

Volgens Van den Wall Bake komt het probleem deels door de vele toptennissters uit het voormalige Oostblok. Naast Azarenka doelt hij daarmee op de Poolse Agnieszka Radwanska, de Tsjechische Petra Kvitova, de Russische Nadia Petrova en de Slowaakse Dominika Cibulková. „Het zijn net robotten. Ze spreken niet de kijkers niet aan. Het is hopen op een nieuwe generatie aansprekende speelsters.”

Vrouwentennis mist niet alleen karakters, het spel is ook veel minder geworden, zegt de Nederlandse topcoach Eric van Harpen, die in het verleden veel internationale speelsters van naam begeleidde. Eentonig, dat is het woord, aldus Van Harpen. „Het is beuken vanaf de achterlijn. Iedereen speelt alsof je die film al honderd keer hebt gezien.”

In het verleden waren er veel topspeelsters met verschillende speltypes, zoals de Duitse Steffi Graf (met geniepige slice backhand), de Zwitserse Martina Hingis (schaker op de tennisbaan), de Amerikaanse Monica Seles (vernietigende groundstrokes) en de Spaanse Arantxa Sanchez-Vicario (lopende muur op de baseline). Nu domineert het powertennis in het circuit.

Het spel bij de vrouwen is minder technisch geworden, zo zijn er nauwelijks meer speelsters die een (enkelhandige) slice backhand slaan. Van Harpen, die tot begin dit jaar Michaëlla Krajicek coachte: „Trainers veranderen bijna niets in het spel, omdat ze bang zijn dat hun speelster dan een paar keer achter elkaar verliest.” Om de toptien bij de vrouwen te halen hoef je niet uitzonderlijk talentvol te zijn, zegt hij. Het is genoeg wanneer je loopwerk goed is, tactisch sterk bent, rustig blijft en hard kan vechten.

Verrast wordt Van Harpen bijna nooit meer door vrouwenwedstrijden. Het aantal ongedwongen fouten in partijen ligt doorgaans hoog, vaak wint niet de beste tennisster maar de minst slechte. De ontwikkeling stagneert, meent Van Harpen. „Steffi Graf zou in haar tijd geen moeite gehad hebben met een speelster als Radwanska.”

De kritiek is hard. Toch neemt de publieke belangstelling voor het vrouwentennis toe, blijkt uit cijfers van vrouwentennisorganisatie WTA. Dit jaar bezochten naar verwachting in totaal 5,2 miljoen mensen de vrouwentoernooien, 5 procent meer dan vorig jaar. En het prijzengeld, een goede indicatie voor de interesse van sponsors, bedraagt voor alle 52 WTA-toernooien samen 74 miljoen euro – in 2005 was dit nog 46 miljoen euro. En (vrouwen)tennis is groeiende in China, mede door het succes van topspeelster Na Li.

Marcel Hunze, toernooidirecteur van het mannen- en vrouwentoernooi in Rosmalen, bevestigt dat de interesse van sponsors en publiek niet terugloopt. „Bij ons toernooi zitten evenveel toeschouwers bij de wedstrijden van de mannen als bij die van de vrouwen. En ook sponsors hebben geen voorkeur voor mannen- of vrouwentennis.”

NOS Studio Sport zond vorige week nauwelijks beelden uit van de WTA Championships in Istanbul, dat na de grandslamtoernooien een van de belangrijkste evenementen van de tennisjaarkalender is. Het wekte de indruk dat de NOS vrouwentennis niet belangrijk vindt. Maar dat is niet waar, zegt Ewoud van Winsen, adjunct hoofdredacteur van NOS Sport. „We maken geen onderscheid tussen mannen- en vrouwentennis.” Sport 1 had de uitzendrechten voor het toernooi, waardoor de NOS alleen een samenvatting van twee minuten van de finale kon uitzenden.

Er zit juist weer een stijgende lijn in het vrouwentennis, zegt de Nederlander Olivier van Lindonk van het Amerikaanse managementbureau IMG, dat onder anderen Sjarapova, Venus Williams en Kvitova onder contract heeft staan. Volgens hem ging het vrouwentennis twee à drie jaar geleden door het diepste dal. „Nu wordt de nieuwe generatie opgebouwd, er zijn een aantal sterren in de maak”, zegt hij. Het gaat erom dat ze bekend worden bij het grote publiek. En dat kan alleen als je belangrijke toernooien wint. „Als Victoria Azarenka straks zes grandslamtoernooien wint, wordt ze echt wel interessant.”