Tory-rebellen bezorgen Cameron nederlaag

Premier Cameron verloor gisteren in het Lagerhuis een stemming over de EU. Het zal hem dwingen om zich in Brussel nog harder op te stellen.

De nederlaag in het Britse Lagerhuis was met een verschil van dertien stemmen niet enorm. En de motie waarover werd gestemd, kan premier David Cameron gewoon naast zich neerleggen. Maar het debat gisteravond over de meerjarenbegroting van de Europese Unie laat zien dat hij een serieus probleem heeft: oppositiepartij Labour schaarde zich achter een motie van eurosceptische Tory-rebellen.

Daardoor roept het Lagerhuis de premier nu op in Brussel in te zetten op een bezuiniging op de Britse bijdrage aan het EU-budget voor 2014-2020. Eind november zullen de Europese leiders onderhandelen over die begroting. Die top zal volgens sommigen „een bloedbad” worden doordat alle lidstaten zo min mogelijk willen betalen en in het licht van de eurocrisis.

Cameron wil een bevriezing van de begroting. Het oude budget mag volgens hem alleen worden gecorrigeerd voor inflatie – wat overigens ook Nederland en Zweden vinden. Dat zou neerkomen op een verhoging van 2 procent (1,9 miljard pond, 2,36 miljard euro). En hij is bereid om de hele begroting tegen te houden, als die eis niet wordt ingewilligd. „Dat is een grens” , herhaalde staatssecretaris Greg Clark namens de regering.

Maar dat was onvoldoende voor de eurosceptische vleugel van zijn partij. Eén voor één hamerden Conservatieve Lagerhuisleden gisteravond op de fikse bezuinigingen die de Britse politieagenten, verpleegsters en leraren treffen. En het zou daarom onverantwoord zijn om wel meer geld af te dragen aan Brussel. „Dat kunnen we ons gewoon niet veroorloven” , zei Mark Reckless, indiener van de motie. En Bill Cash zei: „Het geld dat van de belastingbetaler komt, ligt niet voor het oprapen, dat is wat zij [in Brussel] niet begrijpen. Ze leven op een andere planeet.”

En dat vonden niet alleen Conservatieven, maar ook oppositieleden onder wie de pro-Europese Denis McShane, oud-staatssecretaris voor Europese Zaken. „Er is een grote verschuiving gaande in de Britse politiek. Zelfs Labour voelt nu wat het Britse volk voelt” , signaleerde de Conservatief Bernard Jenkin.

Dat het gisteren een verhit debat zou worden, bleek al begin deze week. In een ingezonden brief in The Times schaarden schaduwminister van Financiën Ed Balls en schaduwminister van Buitenlandse Zaken Douglas Alexander zich achter de bezuiniging. „We geloven dat het moeilijk is, maar dat het met het juiste leiderschap en de juiste benadering van het Verenigd Koninkrijk bewerkstelligd kan worden.”

Daarmee riep de Labour-leiding de eigen parlementsleden op met de Tory-rebellen mee te stemmen – tot ongenoegen van de meer Europa-gezinde Lagerhuisleden. En redeneerde de oppositie wel uit nationaal belang? Of zag zij een kans om de premier nogmaals in de problemen te brengen over Europa?

Labour wees erop dat de eigen europarlementariërs vorige week in Brussel ook tegen de verhoging stemden. „Als regeringen in heel Europa moeten bezuinigen, dan vinden we dat Europa niet uitgezonderd mag zijn van die uitdaging. Europa moet leren meer te doen met minder, en daarom stemden we voor de bezuiniging”, schreef Douglas Alexander gisteravond in een verklaring.

Oppositieleider Ed Miliband beschuldigde eerder op de dag tijdens het vragenuurtje Cameron ervan „zwak” te zijn – onder groot gejuich. „Hij heeft de handdoek al in de ring gegooid voor de onderhandelingen zijn begonnen. Hij kan Europa niet overtuigen en zelfs zijn eigen partij niet. Hij is zwak in het buitenland, zwak in het binnenland.”

Cameron heeft de eurosceptische rebellen in zijn partij nog steeds niet in de hand. Vorig jaar eisten 81 van hen al een referendum over het Britse EU-lidmaatschap, ruim 50 stemden gisteren tegen Camerons ‘bevriezing’ en voor een bezuiniging. De benoeming van een nieuwe chief whip, die de partij in het gareel moet houden, heeft duidelijk niet geholpen. En omdat dit de eerste van vele stemmingen over Europa is, zal hij steeds opnieuw in de problemen kunnen komen als hij daar geen oplossing voor vindt. Ook de EU-begroting moet uiteindelijk door het Lagerhuis worden goedgekeurd, al zal dat pas ergens in 2014 zijn.

Op de korte termijn zal het ervoor zorgen dat Camerons houding aan de onderhandelingstafel zal verharden. De motie die gisteren werd aangenomen, is niet bindend – het is immers niet het Lagerhuis dat onderhandelt, maar Cameron. Maar hij kan niet meer thuiskomen met een verhoging van het EU-budget.