Pillen slikken om jezelf te verbeteren, waarom niet?

Medicijnen dienen niet alleen voor genezing, ook voor beter functioneren. Trudy Dehue keurde dit af. Dat is onterecht, vindt Malou van Hintum.

Trudy Dehue hekelt onder de kop ‘Eigen schuld als je geen pillen slikt’ (Opinie&Debat, 27 oktober) de methoden waarmee de farmaceutische industrie psychofarmaca aan de man brengt, en stelt dat potentiële afnemers zich laten ringeloren door die industrie. Dehue weet het wellicht niet, maar er worden elk jaar allerlei producten van de markt gehaald omdat er geen kopers voor zijn. Een uitgekiende reclamecampagne is niet genoeg om je spullen te slijten; er moet ook vraag naar zijn.

Hiermee wil ik de manier waarop farmaceutische bedrijven reclame maken voor hun waar niet goedpraten, en evenmin ontkennen dat er artsen zijn die te snel medicijnen voorschrijven. Maar het is tegenover volwassenen en kinderen die worstelen met psychische problemen en daarvoor een oplossing zoeken nogal denigrerend om te zeggen dat er ‘een cluster van onderling verstrengelde partijen is ontstaan dat de huidige patiëntenstroom creëert’, zoals Dehue doet. Alsof ze niet meer zijn dan domme volgers van een lobby die is bedoeld om de kas van de industrie te spekken.

Het is vast waar dat artsen onder druk worden gezet om medicatie uit te schrijven, en dat er mensen op zoek zijn naar een snelwerkend wondermiddel voor hun psychische tekortkomingen. Tegelijk is het óók waar dat de geest met vergelijkbare problemen kampt als het lichaam: de eisen eraan worden hoger, en mensen voelen zich daarom eerder geroepen iets te laten doen aan hun ‘vlekjes en plekjes’.

Het zijn niet meer alleen de echte patiënten die zich melden voor een behandeling. Ook de mensen die iets aan zichzelf willen verbeteren, staan aan de poort. ‘Verbeteren als het kan’ is in de plaats gekomen van ‘roeien met de riemen die je hebt’.

Dehue wijst dit af, maar bekende dat ze er ook aan had meegedaan toen ze zelf voor de keuze stond. Onder druk van haar neefje heeft ze haar eigen, heel klein beetje scheve tanden recht laten zetten, vertelt ze aan Psy: „Een tand stond een beetje naar achteren, dat is opgeknapt. Nooit had ik er last van tot mijn neefje erover begon en ik al die jonge studentes om me heen zag met die prachtige gereguleerde gebitten”.

Dat moet Dehue natuurlijk helemaal zelf weten, maar het heeft wel iets geks om vervolgens met twee maten te meten. Waarom mag een scheef tandje rechtzetten wel, maar een middel dat je helpt om beter te focussen niet?

Het wordt nog gekker als ze oudervereniging Balans een veeg uit de pan geeft omdat zij het beste wil voor kinderen met leer- en gedragsstoornissen – ook als dat de ‘beste’ medicatie is. Dan hebben we het niet over het psychische equivalent van een scheef tandje, maar over kinderen die niet kunnen voldoen aan allerlei eisen die wij als maatschappij aan hen stellen. Hierdoor lopen ze een grotere kans om hun opleiding niet af te maken, later hun werk sneller te verliezen, hun relaties sneller te verbreken, meer ongelukken te maken en verslaafd te raken. Ook zijn deze kinderen vaker angstig en depressief, omdat ze slecht in staat zijn een druk, maar geordend leven te leiden.

Medicatie in combinatie met gedragstherapie kan hen vaak helpen. Waarom zouden ze daar niet om mogen vragen? Omdat de farmaceutische industrie en hulpverleners daaraan verdienen? Dat is een flauw argument. We verwijten de tandarts van Dehue zijn inkomen toch ook niet?

Ik steun Dehues pleidooi voor meer tolerantie, respect en ruimte voor mensen die ‘afwijken’. Maar dat mag niet uitmonden in het zwartmaken van mensen die hun kinderen zien worstelen en proberen daar een goede oplossing voor te vinden.

Zelf vind ik het zinvoller om te kijken welke positieve kanten psychische aandoeningen als ADHD en autisme óók hebben. De energie, de creativiteit en de bereidheid risico’s te nemen – eigenschappen die veel mensen met ADHD kenmerken – moeten we niet onderdrukken, maar op een goede manier tot hun recht laten komen.

Dat is iets anders dan hun – onder het mom van ‘het moet weer normaler worden om abnormaal te zijn’ – behandelingen en medicatie te ontzeggen, en hen eindeloos te laten doormodderen.

Malou van Hintum is journalist en auteur van Doe eens normaal. Over zin en onzin van psychiatrische diagnoses.