Orkaan Sandy. Alarmbel voor de milieuvervuilende mens

Extreme weersomstandigheden zijn extreem complex. Zelfs als we de samenloop van omstandigheden kennen waaruit orkaan Sandy voortkwam, dan nog is het lastig om zo’n cycloon te voorspellen. Laat staan dat we de vernielende luchtstroom in verband kunnen brengen met de opwarming van de aarde. Toch een overzicht van pogingen daartoe.

Sandy voorbode van het ‘nieuwe normaal’?

Een overhaaste koppeling van Sandy aan klimaatverandering schaadt de wetenschap, menen J. Marshall Shepherd en John Knox. Beiden zijn verbonden aan de University of Georgia, Shepherd als directeur van een atmosfeerprogramma en Knox als hoogleraar geografie. Ondanks hun terughoudendheid, benoemen ze verdachte factoren op Project-Syndicate.com: “De oppervlaktetemperatuur van het water langs de Amerikaanse noordoostkust is een paar graden Celsius boven het gemiddelde. Daardoor nam Sandy aan kracht toe vlak voor ze aan land kwam. Het is echter prematuur om een link te leggen tussen de stormkracht en het warmere wateroppervlak, omdat de temperatuur wel vaker plaatselijk varieert, maar het verband is plausibel.”

http://youtu.be/4s1ihGaRQaQ

Buiten kijf staat de zeespiegelstijging, aldus de wetenschappers. Aan de Amerikaanse noordoostkust gaat die vier keer sneller dan het mondiaal gemiddelde. “Daardoor is de regio kwetsbaarder voor stormvloeden en overstromingen.” Verder wijzen ze nog op een ‘blok’: het aanhoudende hogedrukgebied boven Groenland dat reeds leidde tot smeltrecords en Sandy richting de VS kaatste. “Het is te vroeg om te bepalen of deze blokkering een tijdelijk weersverschijnsel, een korte klimaatvariatie of het resultaat van klimaatverandering is”, nuanceren de onderzoekers.

Desondanks is er volgens Shepherd en Knox een groeiend bewijs voor een verband tussen klimaatverandering en verschijnselen als zeespiegelstijging, hittegolven, droogtes en intensieve regenval. Tornado’s en orkanen kunnen daar afgeleiden van zijn, maar voor het bewijzen van sterke relaties is volgens het duo meer onderzoek nodig. Niet zozeer om vernielende luchtstromen te voorkomen, maar om ze preciezer en eerder te kunnen voorspellen. “Gezien de ingewikkelde en onvoorspelbare relatie tussen klimaatverandering en extreme weersomstandigheden, weten we nog niet of superstormen als Sandy voorboden zijn van het ‘nieuwe normaal’. Dat sluit een verband echter niet uit.”

Poseidon klotst in volle badkuip

We zijn nu allemaal Venetianen, schrijft Frank Jacobs in Foreign Policy. De kustspecialist benadrukt dat 44 procent van de wereldbevolking aan zee of oceaan woont. Een percentage dat almaar toeneemt, terwijl de zeespiegel stijgt. “Tezamen voorspellen deze trends een wereldwijde ramp”, aldus Jacobs. Vooral als kustbewoners verrast worden door extreem weer, zoals eerder in New Orleans (orkaan Katrina) en nu in New York en New Jersey waar orkaan Sandy als superstorm aan land kwam.

Maatregelen tegen zeespiegelstijging - zoals dijken, keringen en muren - zijn volgens hem onvoldoende om droge voeten te houden. In de langzaam overlopende badkuip heerst namelijk Poseidon, de god die de zeeweringen met graagte kapot beukt als de elementen met hem zijn. De top-6 van steden die gevaar lopen bestaat uit Mumbai, Shanghai, Miami, Alexandria, Tokyo en Bangkok. En dan hebben we het nog niet eens over de eilanden in de Grote Oceaan en de Indische Oceaan - zoals de Malediven, waar politici om internationale aandacht voor het probleem vroegen middels een onderwaterconferentie.

Jacobs prijst technologische oplossingen als het MOSE Project (zeewering voor Venetië), de Thames Barrier (waterkering in de Theems, Londen) en de Oosterscheldekering, die volgens hem tot 2050 bescherming biedt. Maar we moeten ook beseffen dat die technieken niet voor alle overheden betaalbaar zijn. Dat er soms land ‘teruggegeven’ moet worden. Ontpolderen, zoals wij dat noemen. Eens zullen grote steden aan de beurt komen, waarschuwt hij. De vraag is of we dat zelf organiseren of aan Poseidon overlaten.

‘Meer orkanen in warme perioden’

Hoewel de wisselwerking tussen klimaatverandering en tropische cyclonen lastig is aan te tonen, verscheen er op 15 oktober een studie waarin een vermeende correlatie beschreven wordt. Dat is bijzonder, aangezien er pas sinds veertig jaar betrouwbare satellietregistraties zijn. Klimaatwetenschapper Aslak Grinsted richtte zich daarom op meetstations aan de Amerikaanse oostkust die getijden monitoren. Gegevens die teruggaan tot 1923 en die hij combineerde met historische aantekeningen over orkanen die aan land kwamen.

Grinsted ontdekte dat orkanen vooral voorkwamen in perioden met een relatief hoge zeespiegel en hoge temperatuur. “We berekenden dat de kans op extreme orkanen zoals Katrina twee keer zo groot is in warme jaren als in koude jaren”, schrijft hij in het gerenommeerde tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. De onderzoeker vreest dat orkanen frequenter voorkomen naarmate de aarde warmer wordt.

Een theorie die betwist wordt door andere wetenschappers, maar één trend is heel duidelijk: natuurrampen worden steeds meer toegeschreven aan de mens die de aarde opgewarmd zou hebben. Beschouwen we klimaatverandering als een sluipend en onmerkbaar gevaar, dan mogen we Sandy misschien wel dankbaar zijn in haar functie als alarmbel. Zelfs als het een valse is.

Volg de auteur op Twitter