Mode tussen de chips en de kamerplant in: Salon strijkt neer in Istanbul

Jurk van Marga Weimans in een timmerwerkplaats in Istanbul.

Achterin een wat uitgestorven passage runt kleermaker Ismail Türkhaz een atelier van hooguit zes vierkante meter. In zijn etalage staat tussen netjes uitgestalde stofstalen, een klassiek mannencolbert en een antieke strijkbout een flatscreen waarop een video te zien is die Nederlandse kunstenaarsduo Lernert en Sander maakte voor het Italiaanse pakkenmerk Brioni. De kleermaker loopt trots naar buiten en wijst naar de kleurrijke kralenkettingen die ook in de etalage liggen. Nu zijn winkeltje opeens in de belangstelling staat, heeft zijn vrouw haar zelfgemaakte sieraden ook maar even tentoongespreid.

De setting is typisch voor Salon, het Nederlandse initiatief dat sinds twee jaar mode, design en kunst tentoonstelt via routes door een hele stad, en nu voor de elfde editie in Istanbul is. Door een losse manier van presenteren wil Salon kunst en design toegankelijk maken.

Voorgaande edities vonden meestal plaats in Amsterdam, maar ook in Oranjestad, Kaapstad en Maastricht. Per keer trokken ze zo’n zes- tot zevenduizend bezoekers. In Istanbul presenteren negentig deelnemers – zowel Nederlanders als Turken en Nederlandse Turken – hun werk, verspreid over 32 locaties.

Outfits tussen de Lay’s-chips en een overleden kamerplant
In een overvolle houtwerkplaats hangt een jurk van Marga Weimans aan het plafond. Pauline van Dongen toont haar vrouwenmode in de showroom van een jonge meubelontwerper. Het regenboogkleurige matras van Borre Akkersdijk ligt in een populair café in een hippe buurt, bezoekers mogen er gerust op gaan zitten. Twee outfits van MaryMe-JimmyPaul zijn in een minisupermarkt tussen een rek Lay’s-chips en een overleden kamerplant neergezet.

Salon Istanbul is onderdeel van de allereerste editie van de Istanbul Design Biënnale, die bestaat uit twee grote tentoonstellingen en een aantal kleinere, met als overkoepelend thema ‘imperfectie’. Biënnale-directeur Ozlem Yalim bezocht anderhalf jaar geleden een editie van Salon in Amsterdam en vroeg Gijs Stork en Manon Schaap, de initiatiefnemers van Salon, hetzelfde tijdens haar biënnale te komen doen. „Vooral omdat Salon de hele stad bij hun project betrekt”, zegt ze. Daarnaast kwam het goed uit dat 2012 het jaar is waarin Nederland en Turkije het 400-jarig bestaan van hun diplomatieke relatie vieren.

Salon Istanbul wordt mede gefinancierd door Dutch DFA, de organisatie die Nederlands design, mode en architectuur promoot in het buitenland. De gemeente Amsterdam stelde een clipper beschikbaar: een replica van een groot 19de-eeuws zeilschip, waarop modeshows en seminars plaatsvinden, en waar ook de Nederlandse ontwerpers overnachten.

Ook Eberhard van der Laan is erbij in Instanbul
In het kader van de 400-jarige betrekkingen tussen Turkije en Nederland is ook Eberhard van der Laan deze week in Istanbul. Vijf minuten voordat de Amsterdamse burgemeester de Salon-tentoonstelling in het Grand Hotel de Londres zal bezoeken, komen productontwerper Reinier Bosch en zijn vriendin Caroline Wilcke de lobby binnenrennen met grote kisten waarin de keramieken schalen zitten die ze zojuist hebben opgehaald bij een Turkse tegelproducent. Bosch en Wilcke bedachten de vorm van de schalen, en de tegelmakers beschilderden de binnenkant met eeuwenoude tegelpatronen. De samenwerking beviel zo goed dat Bosch en Wilcke binnenkort voor een paar maanden naar Istanbul verhuizen om een productie op gang te brengen.

Amper tien seconden voordat Van der Laan de ruimte binnenloopt, staan alle schalen pas op hun plek. „Salon werkt nogal ad hoc”, verklaart Manon Schaap.

Het duo Noman – bestaande uit modeontwerper Selina Parr en decorontwerper Lara Tolman – doet al voor de vijfde keer mee aanSalon. Tolman:

„Wij hangen overal tussenin, op de Fashion Week past ons werk niet. Salon probeert ons nu eens niet in een hokje te stoppen.”

Turks tapijt transformeert langzaam in rokje
Ze maakten in het pas geopende, ecologische Adahan Hotel een installatie waarin een Turks tapijt in vijf stappen tot een rokje transformeert. Bij stap één ligt het kleed op de grond, en in stap vijf is het kunstig om een pilaar gevouwen. Ze werkten samen met een Turkse meubelmaker, een tapijtproducent en een metaalbewerker.

„In Nederland is het heel moeilijk om dit soort ambacht te vinden. Niemand wil één kleed voor je maken, want dat levert geen geld op. Hier is dat geen probleem.”

Met de tapijtmaker klikte het zelfs zo goed dat ze onlangs twee weken boven zijn atelier mochten logeren.

Werk van NomanWerk van Noman

Juist deze anekdotes van de ontwerpers maken deze editie van Salon bijzonder. De route is nog tot 12 december open, maar de Nederlandse ontwerpers gaan deze week weer naar huis, waardoor de bezoekers het moeten doen met een naambordje en een beknopte omschrijving van het werk in het programmaboekje. En dat is best jammer.

Inlichtingen via Salon1.org

Eerder gepubliceerd in NRC Handelsblad. Fotografie: JW Kaldenbach (jwkaldenbach.com)