Meemoeder doet nu echt mee

De nieuwe Wet lesbisch ouderschap maakt de niet-biologische moeder in een lesbisch huwelijk automatisch moeder van het kind. Misschien volgt de rest van Europa ook.

Rotterdam. Met een bezoek aan het gemeentehuis de juridische band met je kind regelen: voor heteroseksuelen is het de normaalste zaak van de wereld. Dat geldt niet voor lesbiennes. Niet-biologische moeders die een huwelijk of geregistreerd partnerschap met een vrouw met kinderen zijn aangegaan, moeten eerst naar de rechter om het kind te adopteren – een lange en kostbare procedure.

Aan die rechtsongelijkheid komt een eind met de nieuwe Wet lesbisch ouderschap. Die regelt dat de zogenoemde ‘meemoeder’ in een lesbisch huwelijk automatisch juridisch moeder wordt. Wonen twee vrouwen samen, dan volstaat een bezoek aan de burgerlijke stand. Voor twee vaders in een homohuwelijk geldt hetzelfde als voor moeders in een lesbisch huwelijk, zij het dat de ‘eerste’ vader geen kind baart, maar adopteert.

Homobelangenorganisatie COC spreekt van „een doorbraak in de gelijkberechtiging van lesbische ouderparen en hun kinderen”. En ook André Nuytinck, hoogleraar personen- en familierecht aan de Erasmus Universiteit en de Radboud Universiteit, is positief. „Een adoptieprocedure neemt vaak maanden in beslag.”

Er zitten ook haken en ogen aan het wetsvoorstel. Zo worden gehuwde meemoeders alleen juridisch ouder als de donor anoniem is. Is de donor bekend, dan moet de biologische moeder kiezen of hij óf de meemoeder het juridische ouderschap krijgt. Nuytinck: „In de praktijk zal zij meestal voor haar partner kiezen, maar als de donor dwarsligt, kan dat tot een rechtsgang leiden.”

Omdat het wetsvoorstel alleen biologische vaders het recht gaf naar de rechter te stappen, nam de Kamer een amendement van VVD-Kamerlid Jeanine Hennis-Plasschaert aan dat meemoeders in staat stelt bij conflicten hetzelfde te doen. Eerder beloofde staatssecretaris Teeven van Justitie (VVD) te onderzoeken of het mogelijk is meer dan twee volwassenen juridisch ouder te laten worden.

Het automatische moederschap van de meemoeder zal in het buitenland op verzet stuiten, verwacht Nuytinck. „Lesbische ouderparen die emigreren, zullen alsnog een adoptieprocedure moeten doorlopen.” Wel kan hij zich voorstellen dat andere landen na verloop van tijd het voorbeeld van Nederland volgen. „Ons land heeft een gidsfunctie, dat zag je ook met het homohuwelijk.” Volgens het COC zullen jaarlijks enkele honderden lesbische ouderparen van de nieuwe regeling gebruikmaken.