'Machtige kliek beheerst Griekenland'

De Griekse journalist die een lijst van mogelijke belastingontduikers publiceerde, staat vandaag terecht. Hij ziet veel media als deel van een corrupt systeem.

Protesters from the two main private and public sector unions GSEE and ADEDY march during an anti-austerity rally in central Athens October 31, 2012. The Greek government on Wednesday predicted worse-than-expected recession in 2013 and downgraded a rare positive note in its budget, highlighting the toll of repeated rounds of austerity. REUTERS/John Kolesidis (GREECE - Tags: CIVIL UNREST POLITICS BUSINESS) REUTERS

Kostas Vaxevanis, de Griekse journalist die de namen van ruim tweeduizend Grieken met Zwitserse bankrekeningen afdrukte, is deze week even de held van de strijd tegen belastingontduiking in Griekenland. De snelle reactie van de autoriteiten, die hem de volgende dag al lieten oppakken, bewijst voor het publiek eens te meer dat een machtige kliek haar eigen belangen probeert af te schermen.

„De volgende onthulling van Vaxevanis moet de plek zijn waar politici hun schaamte en eergevoel verstoppen. Wie heeft die gestolen?” twittert bijvoorbeeld Spyros Gkelis. De meeste mensen vinden dat de journalist, die vandaag terecht staat wegens schending van de privacy, over de schreef is gegaan, maar dat de opeenvolgende ministers van Financiën die de lijst twee jaar lang in een la lieten liggen, veel meer te verwijten valt.

Hoewel vrijwel alle Griekse media aandacht aan zijn arrestatie hebben besteed, was de verontwaardiging in het buitenland groter dan in Griekenland zelf. Dat komt volgens de journalist doordat veel media in Griekenland onderdeel zijn van het probleem. Ze staan „naast het corrupte politieke systeem” en helpen dat in stand te houden, zegt hij in een interview via e-mail. De rechtszaak tegen hem is volgens hem een poging de toch al veel te kleine onafhankelijke pers de mond te snoeren.

Griekse media hebben volgens Vaxevanis de neiging berichten die de bestuurlijke en financiële elite in het land niet uitkomen, zoveel mogelijk te negeren. „In plaats daarvan vullen ze hun pagina’s met dure advertenties betaald door diezelfde mensen.” De meeste dagbladen en tv-stations zijn in handen van ondernemers met grote zakelijke belangen in Griekenland en die zaken doen met de staat. Op de lijst die Vaxevanis zaterdag in zijn blad Hot Doc onthulde staan namen van ondernemers, politici, artsen, journalisten en artiesten die vóór 2009 een bankrekening hadden bij het Zwitserse filiaal van de HSBC bank.

De lijst was al twee jaar bekend bij het Griekse ministerie van Financiën, zonder dat is onderzocht of de Zwitserse rekeningen zijn gebruikt om de belasting te ontduiken.

Vaxevanis is vooral bekend als gezicht van het serieuze tv-programma ‘De doos van Pandora’, dat tot eind vorige jaar op de publieke omroep te zien was. Hij heeft een goede reputatie als journalist. De laatste jaren is hij naar links opgeschoven. Een van zijn advocaten in de rechtszaak vandaag, Nikos Konstandopoulos, is een bekend links oud-politicus.

De beschuldiging dat hij zich door de oppositie laat gebruiken is volgens Vaxevanis niet relevant. „Al zeggen ze dat ik Kennedy heb vermoord, laat mensen ingaan op de inhoud. En die is dat ze twee jaar lang een lijst in handen hadden waarmee in Duitsland, Frankrijk en Spanje mensen zijn gepakt. In plaats dat ze hem hier gebruiken om fraudeurs te ontmaskeren, handelen ze zelf als criminelen door die lijst te verbergen.”

Vaxevanis ziet de lijst als een bewijs voor de „nauwe relaties, corruptie en onschendbaarheid die in Griekenland bestaan”. „Van veel van de namen op de lijst was duidelijk dat ze illegaal vermogen hadden. Niemand controleerde hen. In tegendeel, ze deden alles samen met de overheid.”

Doordat de namen zijn gepubliceerd zonder te controleren of deze mensen daadwerkelijk de belasting hebben ontdoken, voedt de lijst vooralsnog het geruchtencircuit. De commotie ondermijnt het vertrouwen van Grieken in hun overheid zo mogelijk nog verder.

„Moraalridders die om het hardst schreeuwen dat politici dieven en verraders zijn”, altijd een prima excuus om zelf niet aan de staat te betalen, hebben er met deze namenlijst weer een argument bij, vrees columnist Michalis Tsintsinis van dagblad Ta Nea. Maar ook: „Met welk moreel argument kan de politieke klasse nu om meer opofferingen vragen?”