Kabinet zal gemeenten niet dwingen te fuseren

Het nieuwe kabinet zal gemeenten niet verplichten te fuseren. Dat zei premier Mark Rutte gisteren in de Tweede Kamer. De nieuwe coalitie wil dat gemeenten „op de langere termijn” uit ten minste honderdduizend inwoners bestaan.

Rutte moest gisteren in het debat over de formatie in de Tweede Kamer uitleg geven over de ideeën van VVD en PvdA, over fusies van provincies en gemeenten. In het regeerakkoord hebben zij een bestuurlijke herindeling van Nederland afgesproken. In plaats van twaalf provincies moeten er vijf ‘landsdelen’ komen. Gemeenten zouden ten minste honderdduizend inwoners moeten hebben.

Het nieuwe kabinet werkt daarmee toe naar „megalomane gemeenten”, zei ChristenUnie-fractievoorzitter Arie Slob gisteren in het debat. „Dit zou betekenen dat het aantal gemeenten in Friesland zou worden teruggebracht van 27 naar zes. In Limburg zijn er nu 33 gemeenten. Dat zouden er tien worden.”

Rutte zei in reactie op die kritiek dat VVD en PvdA weliswaar de „ambitie van gemeenten van 100.000 inwoners delen”, maar dat zij gemeenten „niet dwingen om naar die schaal te fuseren”. Hun doel is dat er in 2025 honderd tot honderdvijftig gemeenten over zijn. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten was daar meteen kritisch over: gemeenten moeten zelf kunnen kiezen of ze samenwerken of fuseren. En schaalvergroting zou niet de automatische maatregel moeten zijn voor het oplossen van maatschappelijke vraagstukken.

Het nieuwe kabinet wil meer taken overhevelen naar gemeenten. Daarbij gaat het onder meer om ouderenbeleid, sociale zekerheid en jeugdzorg. „Je moet simpelweg vaststellen dat gemeenten van een te beperkte omvang de schaal missen om dat goed te doen”, zei Rutte. Daarom gaat het kabinet uit van een veel hoger minimaal inwoneraantal dan de meeste gemeenten nu hebben.

De nieuwe coalitie heeft de verdergaande samenwerking tussen gemeenten wel als besparing ingeboekt. Schaalvoordelen, minder toezicht en minder dubbele taken moeten geld opleveren. Voor 2015 gaat het kabinet uit van een bezuiniging van 60 miljoen euro op ‘apparaatskosten van gemeenten’. In 2016 is dat bedrag verdubbeld tot 120 miljoen euro, en in 2017 moet gemeentelijke samenwerking 180 miljoen euro opleveren.

Om dat laatste bedrag te kunnen halen, is het kabinet er bij de berekeningen van uitgegaan dat er in 2017 75 gemeenten minder zijn dan de huidige 415.