Amerika en de wereld (1): Obama en Romney over de dreiging van Iran

De opperste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei. Hij beslist als hoofd van de geestelijkheid over het buitenlandbeleid van Iran. Foto AP

Binnenlandse onderwerpen als de economie zijn het belangrijkste tijdens deze campagne, maar voor de rest van de wereld zijn de verschillen tussen Obama en Romney op het gebied van buitenlandpolitiek zeker ook interessant. Vandaag aflevering 1 van deze rubriek, over de dreiging van een nucleair Iran.

Het nucleaire programma van Iran is al jarenlang een heet hangijzer in de wereldpolitiek. Hoewel Iran beweert dat zijn nucleaire programma alleen bedoeld is voor het opwekken van energie, vrezen westerse en Arabische landen dat Iran een kernmacht wil worden. Israël voelt zich dusdanig door het vooruitzicht van een nucleair Iran bedreigd dat het al vaak heeft gedreigd met een preventieve aanval op de nucleaire faciliteiten in Iran.

De VS maken zich ook zorgen over de veiligheid van Israël, maar zeker ook om de wapenwedloop die het verkrijgen van nucleaire wapens door Iran in het Midden-Oosten kan veroorzaken. Analisten denken dat sunnitische landen als Saoedi-Arabië, Egypte en Turkije ook nucleaire wapens zullen willen ontwikkelen als de internationale gemeenschap het Iran toestaat een kernmacht te worden.

Beleid Obama: diplomatie mislukt, hoop gevestigd op sancties

Obama bekritiseerde in de campagne van de verkiezingen van 2008 het Iran-beleid van zijn voorganger Bush. Niet harde sancties en dreigen met militair ingrijpen, maar serieuze diplomatieke gesprekken met de leiders van Iran zouden het probleem rond het nucleaire programma van het land volgens Obama kunnen oplossen. Hoewel Obama in diverse toespraken en brieven “de hand uitstak” naar het regime in Teheran, bleef zijn boodschap van verzoening onbeantwoord. Al snel bleek dat Obama een andere aanpak moest kiezen.

Bij gebrek aan alternatieven viel Obama terug op de lijn die de regering-Bush eigenlijk in de jaren voor zijn aantreden ook had gekozen: inzetten op politieke en economische sancties tegen het bewind in Teheran, in de hoop dat deze sancties Iran op andere gedachten over zijn nucleaire programma konden brengen. Tot een koerswijziging van het Iraanse regime hebben de sancties nog niet geleid, hoewel de economie van Iran wel getroffen wordt, wat bijvoorbeeld leidde tot een koersval van de Iraanse munt. Ook liet Iran onlangs weten weer met de internationale gemeenschap te willen onderhandelen over zijn nucleaire programma.

President belooft dat Iran geen kernmacht zal worden

Obama heeft de hoop op een diplomatieke oplossing nog niet opgegeven en blijft vasthouden aan sancties als middel om de druk op Teheran hoog te houden. De president sluit militair ingrijpen niet uit, maar het is geen geheim dat de regering-Obama dat als allerlaatste optie ziet en er bij Israël steeds op heeft aangedrongen geen solo-aanval uit te voeren. Eén belofte blijft Obama herhalen: onder zijn leiding zal Iran geen kernmacht worden. “De Verenigde Staten zullen doen wat we moeten om te voorkomen dat Iran een nucleair wapen vervaardigt”, aldus Obama eind september.

Romney: Obama heeft Iran niet weten te stoppen

De belangrijkste kritiek van Romney op het beleid van Obama is dat de president er niet in geslaagd is het nucleaire programma van Iran een halt toe te roepen. Volgens de Republikein heeft Obama zich veel te soft opgesteld tegenover Teheran en ten onrechte gedacht dat diplomatie met het Iraanse regime tot resultaat zou kunnen leiden. Ook heeft de president volgens Romney te weinig gedreigd met militair ingrijpen, waardoor Iran niet zou geloven dat de VS hun streven naar nucleaire wapens echt willen blokkeren.

Wat is het alternatief van Romney? Hij pleit in ieder geval voor een hardere aanpak van Iran. Romney belooft te zullen werken aan strengere internationale sancties. “Ik zal niet aarzelen nieuwe sancties tegen Iran in te stellen, en de bestaande sancties strenger na te leven”, zo zei de Republikein begin vorige maand in een toespraak. Romney wil ook proberen het Iraanse regime op het wereldtoneel verder te isoleren dan nu al het geval is.

Romney lijkt ook niet happig op militaire optie

Als strengere sancties en een volledig diplomatiek isolement ook niet werken, is het niet helemaal duidelijk wat Romney dan wil doen. Hij zei eind september dat hij hoopt en gelooft dat het niet nodig zal zijn dat de VS zelf een aanval op Iran uitvoeren. Vorig jaar noemde de Republikein militair ingrijpen door Amerika “de minst gewenste en meer kostbare optie”.

Romney zegt op een meer serieuze manier te willen dreigen met militair ingrijpen, zodat het Iran duidelijk is dat het de VS menens is. Verder wil hij weer permanent Amerikaanse vliegdekschepen in de Perzische Golf en Middellandse Zee laten varen. Romney heeft in het verleden ook gezegd dat de VS Israël onvoorwaardelijk moeten steunen als het land besluit een aanval op Iran uit te voeren.

Dit is deel één van zeven afleveringen over de verschillen tussen Obama en Romney als het gaat om het Amerikaanse buitenlandbeleid. De zeven afleveringen zullen iedere dag tot aan de verkiezingsdag van 6 november op dit blog worden gepubliceerd.