Teruglezen: Het isolement van Bram Moszkowicz

Foto ANP / Bas Czerwinski

Vanochtend heeft de tuchtrechter beslist dat Bram Moszkowicz uit zijn ambt wordt gezet. Hoe heeft het zo ver kunnen komen met de beroemdste strafpleiter van Nederland? Redacteuren Marcel Haenen en Tom Kreling gaven tien dagen geleden antwoord op deze vraag in NRC Handelsblad. Lees hun volledige artikel hier.

Max Moszkowicz sr. vierde begin deze maand op een zonnige dag zijn 86ste verjaardag, in zijn appartement in het Belgische Hasselt. In kleine kring; sinds hij in 2004 werd getroffen door een beroerte is de grondlegger – in 1958 – van Nederlands bekendste advocatenmaatschap hulpbehoevend en leeft hij geïsoleerd. Hij ontvangt alleen nog naaste familieleden in de woning die hij deelt met de twintig jaar jongere Australische Elizabeth Melman, sinds 1986 zijn levenspartner. Max Moszkowicz is verward, ligt veel in bed en geneert zich voor zijn zwakke gesteldheid.

“Max wil herinnerd worden zoals hij was en niet zoals hij is”, klinkt het binnen zijn familie. Zelfs goede vrienden van weleer ontvangt hij niet meer. Ook een rabbijn die een paar jaar geleden een beleefdheidsbezoek wilde brengen, stond vergeefs voor de deur.

Uitgerekend op die verjaardag van Max Moszkowicz, 5 oktober, moest de benjamin van de familie, de 52-jarige Bram Moszkowicz, zich in Haarlem verantwoorden voor de belastingrechter. De belastinginspecteur wil dat Bram een boete van zo’n vier ton betaalt omdat hij door middel van “listigheden” zou hebben geprobeerd structureel zwarte inkomsten te verhullen. De fiscus eist dat de strafpleiter inclusief naheffingen ruim een miljoen euro betaalt. En er dreigen nog meer claims. Het geschil in Haarlem ging over aangiftes tot 2007. De inspecteur vertelde dat Moszkowicz ook daarna belasting heeft ontdoken. Het onderzoek over recentere jaren is nog gaande. Nieuwe sancties zijn aannemelijk.

Het is niet het enige onheil dat dreigt voor Bram Moszkowicz. Vorige maand vroeg de deken van de Amsterdamse Orde van Advocaten Germ Kemper om een schorsing van een half jaar van de strafpleiter. Uit onderzoek dat de deken liet instellen na een artikel in NRC Handelsblad is volgens Kemper duidelijk gebleken dat Bram Moszkowicz zijn advocatenpraktijk jarenlang slecht heeft bestuurd. Hij laat geen jaarstukken meer opstellen, doet zelfs geen poging meer om de verplichte bijscholingspunten te vergaren en overtreedt de voorschriften over het accepteren van contant geld. Bram Moszkowicz “is niet geschikt voor zijn vak”, concludeerde Kemper op de tuchtzitting van 18 september.

Door de financiële perikelen en de mogelijke schorsing – de Raad van Discipline doet uitspraak op 30 oktober – is zelfs het voortbestaan van de advocatenpraktijk van Bram Moszkowicz in het geding, zegt zijn eigen advocaat Gabriel Meijers. Onlangs lieten zijn broers Max en David al weten dat ze niet langer met hem samen de familiemaatschap willen voortzetten. Zelfs een ton boete kan Moszkowicz niet opbrengen, zei Kemper. Meijers meent dat een schorsing in combinatie met de recentelijk geopenbaarde kennis over de beroerde financiële positie van Moszkowicz “ongetwijfeld zal leiden tot de ondergang van zijn praktijk”

(De Raad heeft Moszkowicz vanochtend uit het ambt gezet, red.)

Bram zou zich niet zo in de nesten hebben gewerkt als Max sr. nog in staat was geweest de maatschap te leiden, zeggen ze in de familie. Tientallen jaren wist pa met strenge hand in elk geval drie broers te laten samenwerken, maar nu stapelen de problemen zich op. Gelukkig, zeggen ze, weet Max niet dat de door hem in het leven geroepen maatschap Moszkowicz, Moszkowicz, Moszkowicz & Moszkowicz advocaten wankelt. “Mijn vader krijgt dit soort berichten niet meer mee en dat is maar goed ook”, zegt Robert Moszkowicz. Hij is de zeven jaar oudere broer van Bram. Robert moest 25 jaar geleden de familiefirma verlaten toen hij door heroïneverslaving aan lager wal was geraakt.

De zieke pater familias heeft ook niet meegekregen dat deken Kemper tijdens de behandeling van de tuchtzaak zei dat hoewel Bram Moszkowicz zich volgens hem langdurig heeft vergrepen aan allerlei gedragsregels, hij niet de zwaarste straf (een verbod op de advocatuur) behoort te krijgen. Bram kun je volgens de deken namelijk “geen intrinsieke slechtheid” verwijten. „Abject en infaam” noemde Bram Moszkowicz het in een uitzending van Brandpunt dat Kemper uitgerekend die formulering gebruikte om hem te kenschetsen. Dat was namelijk de lijfspreuk die zijn vader in menig pleidooi gebruikte: intrinsiek slechte mensen bestaan niet. Max hanteerde het adagium als hem weer eens gevraagd werd hoe het toch mogelijk was dat hij in principe Jan en alleman bijstond als raadsman. Het is immers geen vanzelfsprekende opstelling voor iemand die zoals Max de vernietigingskampen van Auschwitz en Mauthausen heeft overleefd.

Get Adobe Flash PlayerAls het niet mogelijk is Flash te installeren kunt u de video bekijken via deze link.

Bram voert zijn vader vaak als inspiratiebron en grote leermeester ten tonele. "Een van de eerste lessen die ik van mijn vader leerde, luidde: ‘Als je niks te vertellen hebt, Bram, houd dan je mond.’ Met andere woorden: word niet zo’n advocaat die denkt onzin te kunnen verkopen door om elk woord een strik te binden." Het is een citaat uit het boek Liever rechtop sterven dan op je knieën leven dat Bram Moszkowicz dit jaar publiceerde. Op de achterflap van het boek staat dat Bram de zoon is "van de eminence grise van de Nederlandse strafrechtadvocatuur mr. Max Moszkowicz sr".

De memoires van de jongste zoon – ‘Voor Papa’, staat er op de eerste pagina – zijn een bestseller (ruim 50.000 exemplaren). Toen Bram dit jaar op een zondagmiddag in zijn geboorteplaats Maastricht presenteerde in boekhandel Selexyz Dominicanen, verdrongen zich honderden mensen. Zijn vader, die dertig kilometer verderop woont, heeft het boek niet gekregen. Het verbaasde de familie niet echt. Bram Moszkowicz is al ruim vier jaar niet meer bij hem op bezoek geweest. Waarom hij niet meer langskomt, is de familie een raadsel. "Bram zegt dat hij er niet tegen kan om zijn vader te bezoeken", zegt zijn broer Robert.

Bram Moszkowicz laat de praktijk steeds meer versloffen, merken andere advocaten. "Hij leeft de laatste jaren in een isolement. Er is bijna niemand die het nog aandurft om de wenkbrauwen te fronsen als hij of zij met hem van mening verschilt. Moszkowicz heeft een te groot ego en vertoont het gedrag van de Zonnekoning", zegt een ervaren Amsterdamse advocaat. Collega’s die het wagen kritiek op Bram Moszkowicz te hebben, krijgen een woedende e-mail waarin hij aankondigt alle contacten te verbreken. Veel collega’s willen vanwege de gevoeligheid van Moszkowicz voor kritiek om die reden alleen off the record aan dit artikel meewerken.

Moszkowicz heeft eigenlijk helemaal geen zin meer in het advocatenvak, vertelt hij aan collega’s en journalisten. Tegenover vrienden en kennissen kondigde hij al jaren geleden aan rond zijn 45ste levensjaar een flinke draai aan zijn carrière te zullen geven. Bram Moszkowicz wilde handelen in antiek of een juridisch actualiteitenprogramma presenteren op televisie. Een collega die veel met de strafpleiter samenwerkte, is ook verbaasd dat hij in 2007 een uitgelezen kans liet liggen om te stoppen met het advocatenvak.

In dat jaar maakte Moszkowicz in een live op tv uitgezonden persconferentie bekend zich genoodzaakt te voelen de verdediging van crimineel Willem Holleeder neer te leggen. Hij was te druk zichzelf te verdedigen tegen verdachtmakingen van justitie. Bovendien had de rechtbank het goed gevonden dat journalist Jort Kelder de advocaat een "maffiamaatje" noemde. Dat was "een dieptepunt in de strafrechtspleging", zei Moszkowicz.

"Toen had Bram met veel dramatisch vertoon makkelijk kunnen zeggen dat hij in deze ‘rechtsstaat’ niet langer wilde opereren", aldus een bevriende collega.

Advocaten die veel met Moszkowicz hebben opgetrokken zeggen dat Bram steeds meer is gaan hechten aan de glitter en glamour van het Bekende-Nederlanderschap. Het valt hen op dat hij wel regelmatig aanschuift als deskundige in RTL Boulevard, maar dat hij geen juridische publicaties op zijn naam heeft staan.

De Amsterdamse strafpleiter Han Jahae, net als Moszkowicz opgegroeid in Zuid-Limburg, heeft veel met Moszkowicz gewerkt. Hij vindt het treurig wat zijn beroemde collega overkomt. Jahae wijst erop dat het voor Moszkowicz niet eenvoudig moet zijn geweest carrière te maken als zoon van de eerste echt bekende Nederlandse strafpleiter. "Toen hij zelf als advocaat begon, werd ieder woord dat hij zei afgezet tegen de reputatie van zijn vader. Hij heeft zich dus niet een beetje rustig kunnen opwerken, maar stond – als een soort Jordi Cruijff – met alles wat hij deed of zei van meet af aan vol in de belangstelling. Dat moet niet makkelijk geweest zijn, maar hij heeft zich daar manmoedig doorheen geslagen en een praktijk opgebouwd waar veel collega’s jaloers op zijn."

Het is dat soort jaloezie die volgens Robert Moszkowicz de kritiek op zijn broer verklaart. Robert wil het in deze krant graag publiekelijk opnemen voor Bram Moszkowicz en dat is bepaald geen vanzelfsprekendheid. "Ik leef niet op goede voet met Bram omdat hij mij een aantal dingetjes heeft geflikt, maar veel aanvallen op hem zijn het resultaat van kinnesinne binnen de balie", vertelt Robert, die in Amsterdam een juridisch adviesbureau heeft. Hij mag zich sinds 2006 geen advocaat meer noemen omdat hij zich in strijd met de richtlijnen te veel contant geld liet betalen.

Wat Bram meemaakt, komt hem bekend voor. "Bram heeft op te veel zere teentjes getrapt. Hij is onconventioneel en recht voor z’n raap. Dat hij nu wordt aangepakt is pure willekeur. Ze hadden dezelfde procedures kunnen beginnen tegen heel veel andere bekende strafrechtadvocaten. De orde heeft mij op precies dezelfde manier aangepakt als Bram", zegt Robert Moszkowicz.

Dat vijf cliënten van Bram Moszkowicz vorige maand een klacht indienden bij de Raad van Discipline van de advocatuur omdat ze zich financieel benadeeld voelen, is volgens Robert Moszkowicz niets bijzonders. "Vijf klanten op een bestand van vele honderden cliënten is niet veel. Klagers werden bovendien publiekelijk uitgenodigd mee te liften op de bezwaren van de deken", zegt Robert.

Het echte probleem van Bram Moszkowicz zijn volgens collega’s evenwel niet de klanten die nu via procedures bij de Orde van Advocaten genoegdoening eisen. Het grootste gevaar schuilt in de cliënten die fikse bedragen contant hebben betaald, ontevreden zijn en zich niet tot de deken wenden.

Ze zijn kwaad omdat er een veroordeling is uitgerold, terwijl Moszkowicz stellig had beweerd dat vrijspraak in het verschiet lag. Of omdat ze vinden dat Moszkowicz voor het ingebrachte geld iets te vaak een kantoorgenoot stuurde. Of gewoon omdat ze contant geld nodig hebben. Soms hangen ze wat voor het kantoor van Moszkowicz rond of ze stappen gewoon binnen om geld terug te eisen. Dat gaat niet altijd zachtzinnig, zeggen collega’s.

"Moszkowicz trekt veel doorgewinterde gangsters uit landen als Servië en Turkije die op zijn reputatie afkomen en in ruil voor forse betalingen altijd resultaat verlangen", zegt een geroutineerde strafadvocaat die wel eens een ontevreden cliënt van Moszkowicz heeft ‘overgenomen’.

Moszkowicz heeft de laatste maanden zelf in interviews gespeculeerd over een nieuw bestaan als presentator van een eigen televisieprogramma. Zo zou hij kunnen ontsnappen aan het juridische establishment dat hem niet mag en volgens hem om die reden via allerlei procedures de aanval op hem heeft geopend.

Hij zou in gesprek zijn geweest met zender RTL en producent Talpa. Bij Talpa valt te vernemen dat wel met Moszkowicz is gesproken over een mogelijke tv-klus maar dat er nu geen voornemens meer zijn om met de advocaat een televisieprogramma te maken. Een woordvoerder van RTL zegt dat er geen concrete plannen zijn om Moszkowicz op deze zender een programma te laten maken.

Tv-journalist en oprichter van Nova Ad van Liempt verwacht ook niet dat er een betekenisvolle rol voor Moszkowicz op televisie is weggelegd. "Het duiden van strafzaken kan hij wel, maar als je leuk kan praten over juridische dingetjes wil dat nog niet zeggen dat je een goede host van een talkshow bent. Als goede vragensteller is hij me nooit opgevallen."

Bram Moszkowicz wilde niet meewerken aan dit artikel. Hij beschuldigt NRC Handelsblad, door hem aangeduid als „een links roddelblad”, ervan hem te willen beschadigen.
Na de tuchtzaak van afgelopen woensdag reageerde hij wel tegenover Rutger Castricum van PowNews. "Bent u niet te groot voor dit land", vroeg Castricum. Moszkowicz dacht een paar tellen na, grijnsde even en zei: "Ik zal dat niet weerspreken."

Get Microsoft SilverlightBekijk de video in andere formaten.